Επείγοντα νευροχειρουργικά συμπτώματα

Πρέπει να πάτε άμεσα σε Τμήμα Επειγόντων ή να καλέσετε τις υπηρεσίες επειγόντων αν εμφανίσετε ξαφνική αδυναμία στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι, δυσκολία στην ομιλία, ξαφνική απώλεια όρασης, πολύ δυνατό ξαφνικό πονοκέφαλο, επιληπτική κρίση για πρώτη φορά, σοβαρό χτύπημα στο κεφάλι, ή πόνο στη μέση με δυσκολία στην ούρηση, απώλεια ελέγχου ούρων/κοπράνων ή μούδιασμα γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με σοβαρές νευρολογικές ή νευροχειρουργικές καταστάσεις και δεν πρέπει να περιμένουν προγραμματισμένο ραντεβού.

Το άρθρο αυτό δεν έχει σκοπό να σας φοβίσει. Στόχος είναι να σας βοηθήσει να ξεχωρίσετε πότε ένα σύμπτωμα χρειάζεται απλή αξιολόγηση και πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Τι σημαίνει «επείγον νευροχειρουργικό σύμπτωμα»;

Επείγον νευροχειρουργικό ή νευρολογικό σύμπτωμα είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να δείχνει ότι επηρεάζεται ο εγκέφαλος, ο νωτιαίος μυελός ή σημαντικά νεύρα και χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.

Με απλά λόγια, δεν είναι κάθε πονοκέφαλος, κάθε πόνος στη μέση ή κάθε μούδιασμα επείγον. Όμως όταν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά, επιδεινώνονται γρήγορα ή επηρεάζουν ομιλία, κίνηση, όραση, ούρηση, κόπρανα ή συνείδηση, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

Ξαφνική αδυναμία, μούδιασμα ή δυσκολία στην ομιλία

Πότε είναι επείγον;

Ζητήστε άμεσα βοήθεια αν εμφανιστεί ξαφνικά:

• πτώση στη μία πλευρά του προσώπου,
• αδυναμία στο ένα χέρι,
• αδυναμία στο ένα πόδι,
• μούδιασμα στη μία πλευρά του σώματος,
• δυσκολία στην ομιλία,
• μπερδεμένη ομιλία,
• σύγχυση,
• ξαφνική απώλεια ή θόλωση όρασης,
• έντονη ζάλη με πτώση ή αστάθεια,
• σοβαρός ξαφνικός πονοκέφαλος.

Αυτά μπορεί να είναι σημεία εγκεφαλικού επεισοδίου. Τα βασικά σημεία FAST (Face-Arms-Speech-Time): πρόσωπο, χέρι, ομιλία και χρόνος για άμεση κλήση επειγόντων. Eπίσης, μπορεί να υπάρξει ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα στη μία πλευρά του σώματος, αλλαγές στην όραση, σύγχυση, ζάλη ή σοβαρός πονοκέφαλος.

Τι να κάνετε;

• Μην οδηγήσετε μόνοι σας.
• Μην περιμένετε να δείτε αν θα περάσει.
• Καλέστε άμεσα τις υπηρεσίες επειγόντων ή απευθυνθείτε σε Τμήμα Επειγόντων.

Ακόμη κι αν τα συμπτώματα περάσουν μετά από λίγα λεπτά, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. Ακόμη και όταν τα σημεία εγκεφαλικού σταματήσουν, πρέπει να ζητηθεί αμέσως ιατρική βοήθεια.

Ξαφνικός, πολύ δυνατός πονοκέφαλος

Πότε είναι επείγον;

Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν ο πονοκέφαλος:

• είναι ξαφνικός και πολύ δυνατός,
• είναι «ο χειρότερος πονοκέφαλος που είχατε ποτέ»,
• μοιάζει με «κεραυνό»,
• συνοδεύεται από δυσκαμψία στον αυχένα,
• συνοδεύεται από πυρετό,
• συνοδεύεται από σύγχυση,
• συνοδεύεται από επιληπτική κρίση,
• συνοδεύεται από διπλή όραση,
• συνοδεύεται από αδυναμία ή μούδιασμα,
• συνοδεύεται από δυσκολία στην ομιλία,
• εμφανίστηκε μετά από χτύπημα στο κεφάλι.

Χρειάζεται επείγουσα φροντίδα όταν ο πονοκέφαλος είναι ξαφνικός και σοβαρός ή συνοδεύεται από πυρετό, αυχενική δυσκαμψία, σύγχυση, επιληπτική κρίση, διπλή όραση, αδυναμία, μούδιασμα, δυσκολία στην ομιλία ή ακολουθεί τραυματισμό στο κεφάλι.

Γιατί χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;

Ένας τέτοιος πονοκέφαλος δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι σοβαρό. Μπορεί όμως να σχετίζεται με καταστάσεις που χρειάζονται γρήγορη διερεύνηση, όπως αιμορραγία, λοίμωξη ή άλλη επείγουσα νευρολογική κατάσταση. Ξαφνικός σοβαρός πονοκέφαλος, ιδιαίτερα μαζί με αυχενική δυσκαμψία, πυρετό, ναυτία, εμετό ή νευρολογικά συμπτώματα, χρειάζεται επείγουσα προσοχή.

Πόνος στη μέση με προβλήματα στην ούρηση ή στα κόπρανα

Πότε είναι επείγον;

Ο πόνος στη μέση ή η ισχιαλγία χρειάζεται άμεση βοήθεια όταν συνοδεύεται από:

• δυσκολία να ξεκινήσετε την ούρηση,
• αδυναμία να ουρήσετε,
• απώλεια ελέγχου ούρων,
• απώλεια ελέγχου κοπράνων,
• μούδιασμα γύρω από τα γεννητικά όργανα,
• μούδιασμα γύρω από τον πρωκτό,
• μούδιασμα στους γλουτούς ή στην «περιοχή σέλας»,
• αδυναμία ή μούδιασμα και στα δύο πόδια,
• σοβαρή ή γρήγορα επιδεινούμενη αδυναμία στα πόδια.

Αυτά μπορεί να σχετίζονται με σύνδρομο ιππουρίδας, δηλαδή σοβαρή πίεση στα νεύρα στο χαμηλότερο μέρος της σπονδυλικής στήλης. Προειδοποιητικά συμπτώματα όπως απώλεια αίσθησης ή μυρμήγκιασμα ανάμεσα στους μηρούς ή στα γεννητικά όργανα, μούδιασμα γύρω από τον πρωκτό ή τους γλουτούς και αυξανόμενη δυσκολία στην ούρηση.

Το σύνδρομο ιππουρίδας μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση ούρων, ακράτεια ούρων ή κοπράνων και διαταραχή αίσθησης στην περιοχή που περιλαμβάνει πρωκτό, γεννητικά όργανα και γλουτούς.

Τι να κάνετε;

Αν έχετε αυτά τα συμπτώματα, μην περιμένετε ραντεβού με ειδικό.

Πηγαίνετε άμεσα σε Τμήμα Επειγόντων.

Σοβαρό χτύπημα στο κεφάλι

Πότε πρέπει να πάτε στα επείγοντα;

Μετά από χτύπημα στο κεφάλι, ζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια αν υπάρχει:

• απώλεια συνείδησης,
• σύγχυση,
• υπνηλία που δεν είναι φυσιολογική,
• επαναλαμβανόμενος εμετός,
• πονοκέφαλος που δεν υποχωρεί ή χειροτερεύει,
• αλλαγή στη συμπεριφορά,
• δυσκολία στην ομιλία,
• αδυναμία ή μούδιασμα,
• πρόβλημα στο περπάτημα ή στην ισορροπία,
• επιληπτική κρίση,
• αίμα ή υγρό από μύτη ή αυτί,
• τραυματισμός σε άτομο που παίρνει αντιπηκτικά φάρμακα.

Μετά από χτύπημα στο κεφάλι χρειάζεται ιατρική βοήθεια όταν υπάρχει εμετός, πονοκέφαλος που δεν φεύγει, αλλαγή στη συμπεριφορά ή αυξημένο κλάμα σε βρέφη και μικρά παιδιά.

Υπάρχουν σχετικές οδηγίες για τραυματισμό κεφαλής, που δίνουν συγκεκριμένα κριτήρια για το πότε χρειάζεται αξονική τομογραφία, ανάλογα με την ηλικία, την απώλεια συνείδησης, την αμνησία, τους παράγοντες κινδύνου και τη νευρολογική εικόνα.

Επιληπτική κρίση

Πότε είναι επείγουσα;

Καλέστε άμεσα ασθενοφόρο ή ζητήστε επείγουσα βοήθεια αν:

• είναι η πρώτη επιληπτική κρίση,
• η κρίση διαρκεί περισσότερο από 5 λεπτά,
• το άτομο δεν επανέρχεται πλήρως μετά την κρίση,
• υπάρχουν πολλές κρίσεις στη σειρά χωρίς πλήρη επάνοδο,
• το άτομο τραυματίστηκε σοβαρά,
• υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή μετά την κρίση.

Πρέπει να καλέσετε ασθενοφόρο αν κάποιος έχει κρίση για πρώτη φορά, αν η κρίση διαρκεί πάνω από 5 λεπτά όταν δεν γνωρίζετε τη συνηθισμένη διάρκεια, αν δεν ανακτά πλήρως τη συνείδηση, αν έχει συνεχόμενες κρίσεις, αν τραυματιστεί ή αν έχει δυσκολία στην αναπνοή μετά την κρίση.

Τι να κάνετε κατά τη διάρκεια της κρίσης;

• Μείνετε κοντά στο άτομο.
• Απομακρύνετε επικίνδυνα αντικείμενα.
• Μην βάλετε τίποτα στο στόμα.
• Μην προσπαθήσετε να συγκρατήσετε βίαια τις κινήσεις.
• Αν μπορείτε, σημειώστε την ώρα έναρξης.

Όταν τελειώσει η κρίση και είναι ασφαλές, γυρίστε το άτομο στο πλάι.

Αυτές είναι βασικές οδηγίες ασφάλειας μέχρι να φτάσει βοήθεια ή μέχρι να επανέλθει το άτομο.

Πυρετός, δυνατός πονοκέφαλος και δυσκαμψία στον αυχένα

Πότε είναι επείγον;

Ζητήστε άμεση βοήθεια αν υπάρχει:

• υψηλός πυρετός,
• έντονος πονοκέφαλος,
• δυσκαμψία στον αυχένα,
• σύγχυση,
• υπνηλία ή δυσκολία να ξυπνήσει το άτομο,
• εμετός,
• ευαισθησία στο φως,
• επιληπτική κρίση,
• εξάνθημα.

Αυτός ο συνδυασμός μπορεί να σχετίζεται με σοβαρή λοίμωξη όπως μηνιγγίτιδα ή άλλη επείγουσα κατάσταση. Η  μηνιγγίτιδα σε άτομα άνω των 2 ετών μπορεί να εμφανιστεί με ξαφνικό υψηλό πυρετό, δυσκαμψία αυχένα, έντονο πονοκέφαλο, ναυτία ή εμετό, σύγχυση, επιληπτικές κρίσεις, υπνηλία, ευαισθησία στο φως και μερικές φορές εξάνθημα.

Αν υπάρχει υποψία μηνιγγίτιδας ή σοβαρής λοίμωξης, δεν πρέπει να περιμένετε προγραμματισμένο ραντεβού.

Ξαφνική απώλεια όρασης ή διπλή όραση

Πότε είναι επείγον;

Ζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια αν έχετε:

• ξαφνική απώλεια όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια,
• ξαφνική θολή όραση,
• διπλή όραση μαζί με πονοκέφαλο,
• αλλαγή στην όραση μαζί με αδυναμία ή μούδιασμα,
• αλλαγή στην όραση μαζί με δυσκολία στην ομιλία,
• αλλαγή στην όραση μαζί με σύγχυση ή ζάλη.

Το εγκεφαλικό μπορεί να προκαλέσει ξαφνική θολή όραση ή απώλεια όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια, καθώς και αδυναμία, μούδιασμα, δυσκολία στην ομιλία, σύγχυση, ζάλη ή σοβαρό πονοκέφαλο.

Ξαφνική αδυναμία στα πόδια ή δυσκολία στο περπάτημα

Πότε είναι επείγον;

Πηγαίνετε άμεσα στα επείγοντα αν εμφανιστεί:

• ξαφνική αδυναμία στα πόδια,
• γρήγορη επιδείνωση αδυναμίας,
• πτώσεις χωρίς σαφή λόγο,
• νέα σοβαρή αστάθεια,
• αδυναμία να σηκώσετε το πέλμα,
• αδυναμία και στα δύο πόδια,
• αδυναμία μαζί με πόνο στη μέση και προβλήματα ούρησης ή κοπράνων.

Αδυναμία στα πόδια μαζί με συμπτώματα από την ούρηση, τα κόπρανα ή μούδιασμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων μπορεί να σχετίζεται με σύνδρομο ιππουρίδας. Το σύνδρομο ιππουρίδας περιγραφεται και ως σπάνια αλλά σοβαρή επιπλοκή παθήσεων της σπονδυλικής στήλης που χρειάζεται άμεση επείγουσα αξιολόγηση και θεραπεία.

Επείγοντα συμπτώματα σε παιδί

Σε παιδί, ζητήστε άμεσα βοήθεια αν υπάρχει:

• πρώτη επιληπτική κρίση,
• κρίση που διαρκεί πάνω από 5 λεπτά,
• σοβαρό χτύπημα στο κεφάλι,
• επαναλαμβανόμενοι εμετοί μετά από χτύπημα,
• δυσκολία να ξυπνήσει,
• σύγχυση ή ασυνήθιστη συμπεριφορά,
• αδυναμία σε χέρι ή πόδι,
• δυσκολία στο περπάτημα,
• διπλή όραση ή απώλεια όρασης,
• πονοκέφαλος που χειροτερεύει,
• αίμα ή υγρό από μύτη ή αυτί μετά από τραυματισμό.

Μετά από χτύπημα στο κεφάλι σε παιδί χρειάζεται ιατρική βοήθεια όταν υπάρχει εμετός, πονοκέφαλος που δεν περνά, αλλαγή συμπεριφοράς ή ασυνήθιστο κλάμα σε βρέφη και μικρά παιδιά.

Για παιδιά, υπάρχουν σχετικές οδηγίες για τραυματισμό κεφαλής που περιλαμβάνουν κριτήρια αξιολόγησης και πιθανής αξονικής τομογραφίας, όπως μετατραυματική κρίση, μειωμένη νευρολογική κατάσταση, παρατεταμένη απώλεια συνείδησης, μη φυσιολογική υπνηλία ή επαναλαμβανόμενοι εμετοί.

Πότε να κλείσετε ραντεβού αντί να πάτε στα επείγοντα;

Μπορείτε να κλείσετε προγραμματισμένο ραντεβού όταν τα συμπτώματα:

• δεν είναι ξαφνικά,
• δεν είναι σοβαρά,
• δεν χειροτερεύουν γρήγορα,
• δεν συνοδεύονται από αδυναμία,
• δεν συνοδεύονται από διαταραχή ομιλίας ή όρασης,
• δεν συνοδεύονται από απώλεια συνείδησης,
• δεν συνοδεύονται από προβλήματα ούρησης ή κοπράνων,
• δεν εμφανίστηκαν μετά από σοβαρό τραυματισμό.

Παραδείγματα προγραμματισμένης αξιολόγησης:

• πόνος στη μέση που επιμένει αλλά χωρίς επείγοντα σημεία,
• ισχιαλγία που δεν βελτιώνεται,
• αυχενικός πόνος με μούδιασμα που επιμένει,
• μαγνητική που χρειάζεται εξήγηση,
• δεύτερη γνώμη πριν από προγραμματισμένη επέμβαση.

Αν όμως δεν είστε σίγουροι αν το σύμπτωμα είναι επείγον, είναι ασφαλέστερο να ζητήσετε άμεση ιατρική καθοδήγηση.Τι να κάνετε μέχρι να φτάσει βοήθεια;

Αν υπάρχει επείγον σύμπτωμα:

• Μην οδηγήσετε μόνοι σας.
• Μην δώσετε φάρμακα χωρίς οδηγία, ειδικά αν υπάρχει σύγχυση, τραυματισμός, εμετός ή απώλεια συνείδησης.
• Κρατήστε το άτομο ασφαλές.
• Αν υπάρχει επιληπτική κρίση, απομακρύνετε αντικείμενα και μην βάλετε τίποτα στο στόμα.
• Αν υπάρχει υποψία εγκεφαλικού, σημειώστε την ώρα που ξεκίνησαν τα συμπτώματα.
• Αν υπάρχει τραυματισμός, μην μετακινείτε άσκοπα το άτομο αν υπάρχει πιθανότητα τραυματισμού αυχένα ή σπονδυλικής στήλης.
• Έχετε διαθέσιμη λίστα φαρμάκων, αλλεργιών και σημαντικών παθήσεων.

Σε συμπτώματα εγκεφαλικού, τονίζετε η άμεση κλήση επειγόντων και η οδηγία ώστε να μην οδηγήσει ο ασθενής μόνος του.

Πώς βοηθά το ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο;

Το ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο μπορεί να βοηθήσει σε προγραμματισμένη νευροχειρουργική αξιολόγηση όταν τα συμπτώματα δεν είναι επείγοντα, αλλά επιμένουν ή χρειάζονται εξήγηση.

Μπορεί να είναι χρήσιμο να ζητήσετε ραντεβού για:

• πόνο στη μέση που επιμένει,
• ισχιαλγία,
• αυχενικό με πόνο στο χέρι,
• μούδιασμα που δεν υποχωρεί,
• μαγνητική ή αξονική που χρειάζεται ερμηνεία,
• κήλη δίσκου,
• στένωση σπονδυλικού σωλήνα,
• δεύτερη γνώμη πριν από επέμβαση.

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά ή επείγοντα, πηγαίνετε πρώτα σε Τμήμα Επειγόντων. Αν τα συμπτώματα επιμένουν αλλά δεν είναι επείγοντα, κλείστε ραντεβού για νευροχειρουργική αξιολόγηση στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο στη Λευκωσία.

Συχνές Ερωτήσεις

Ποια νευρολογικά συμπτώματα χρειάζονται άμεσα επείγοντα;
Ξαφνική αδυναμία στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι, δυσκολία στην ομιλία, ξαφνική απώλεια όρασης, σύγχυση, σοβαρός ξαφνικός πονοκέφαλος, επιληπτική κρίση ή απώλεια συνείδησης χρειάζονται άμεση αξιολόγηση. Αυτά μπορεί να σχετίζονται με εγκεφαλικό ή άλλη σοβαρή κατάσταση.

---

Πότε ο πόνος στη μέση είναι επείγον;
Ο πόνος στη μέση είναι επείγον όταν συνοδεύεται από δυσκολία στην ούρηση, αδυναμία να ουρήσετε, απώλεια ελέγχου ούρων ή κοπράνων, μούδιασμα γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό, ή σοβαρή αδυναμία στα πόδια. Αυτά μπορεί να σχετίζονται με σύνδρομο ιππουρίδας.

---

Πότε ένας πονοκέφαλος χρειάζεται άμεση βοήθεια;
Χρειάζεται άμεση βοήθεια όταν είναι ξαφνικός και πολύ δυνατός, όταν είναι ο χειρότερος πονοκέφαλος που είχατε ποτέ, όταν ακολουθεί χτύπημα στο κεφάλι ή όταν συνοδεύεται από πυρετό, δυσκαμψία αυχένα, σύγχυση, επιληπτική κρίση, διπλή όραση, αδυναμία, μούδιασμα ή δυσκολία στην ομιλία.

---

Πότε πρέπει να καλέσω ασθενοφόρο για επιληπτική κρίση;
Καλέστε ασθενοφόρο αν είναι η πρώτη κρίση, αν διαρκεί πάνω από 5 λεπτά, αν το άτομο δεν επανέρχεται πλήρως, αν έχει πολλές κρίσεις στη σειρά, αν τραυματίστηκε σοβαρά ή αν έχει δυσκολία στην αναπνοή μετά την κρίση.

---

Πότε το χτύπημα στο κεφάλι είναι σοβαρό;
Είναι πιο ανησυχητικό όταν υπάρχει απώλεια συνείδησης, σύγχυση, υπνηλία, επαναλαμβανόμενος εμετός, πονοκέφαλος που δεν περνά, αλλαγή συμπεριφοράς, αδυναμία, μούδιασμα, δυσκολία στην ομιλία, επιληπτική κρίση ή αιμορραγία/υγρό από μύτη ή αυτί.

---

Να περιμένω ραντεβού με νευροχειρουργό αν έχω επείγοντα συμπτώματα;
Όχι. Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά ή επείγοντα, πρέπει να πάτε πρώτα σε Τμήμα Επειγόντων. Το προγραμματισμένο ραντεβού είναι κατάλληλο για συμπτώματα που επιμένουν αλλά δεν είναι επείγοντα.

---

Το μούδιασμα είναι πάντα επείγον;
Όχι. Όμως είναι επείγον αν εμφανιστεί ξαφνικά στη μία πλευρά του σώματος, αν συνοδεύεται από αδυναμία ή δυσκολία στην ομιλία, ή αν υπάρχει πόνος στη μέση μαζί με μούδιασμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων ή του πρωκτού.

Πότε μπορώ να κλείσω ραντεβού στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ;

Μπορείτε να κλείσετε ραντεβού όταν έχετε συμπτώματα που επιμένουν αλλά δεν είναι επείγοντα, όπως πόνο στη μέση, ισχιαλγία, αυχενικό με μούδιασμα, μαγνητική που χρειάζεται εξήγηση ή ανάγκη για δεύτερη γνώμη.