Μαγνητική και αξονική για εγκέφαλο ή σπονδυλική στήλη

Η μαγνητική τομογραφία και η αξονική τομογραφία είναι εξετάσεις που βοηθούν τον γιατρό να δει εσωτερικές δομές του σώματος. Η επιλογή της εξέτασης εξαρτάται από τα συμπτώματα, το ιστορικό, την κλινική εξέταση, την περιοχή που πρέπει να ελεγχθεί και το αν υπάρχει επείγουσα κατάσταση. Η διαγνωστική απεικόνιση επιλέγεται ανάλογα με τα συμπτώματα και το μέρος του σώματος που εξετάζεται.

Η μαγνητική είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία και συνήθως δίνει πολύ λεπτομερείς εικόνες μαλακών ιστών, νεύρων, δίσκων και νευρικών δομών.

Η αξονική χρησιμοποιεί ειδικό εξοπλισμό ακτίνων Χ για να δημιουργήσει λεπτομερείς εικόνες, συχνά πολύ γρήγορα. Μπορεί να είναι χρήσιμη σε τραυματισμούς, οστά, εσωτερική αιμορραγία, ορισμένες επείγουσες καταστάσεις ή όταν χρειάζεται γρήγορη απεικόνιση.

Σημαντικό: η μαγνητική ή η αξονική δεν πρέπει να ερμηνεύεται μόνη της. Ο γιατρός πρέπει να συγκρίνει το αποτέλεσμα με τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση. Για παράδειγμα, σε πόνο στη μέση ή ισχιαλγία, η απεικόνιση σε ειδικό περιβάλλον πρέπει να εξετάζεται μόνο όταν το αποτέλεσμα είναι πιθανό να αλλάξει τη διαχείριση του ασθενούς.

Τι είναι η μαγνητική τομογραφία;

Η μαγνητική τομογραφία, ή MRI, είναι εξέταση που χρησιμοποιεί ισχυρούς μαγνήτες και ραδιοκύματα για να δημιουργήσει εικόνες από το εσωτερικό του σώματος. Δεν χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία, δηλαδή δεν χρησιμοποιεί ακτίνες Χ.

Με απλά λόγια, η μαγνητική βοηθά τον γιατρό να δει με λεπτομέρεια περιοχές όπως:

• εγκέφαλο,
• νωτιαίο μυελό,
• αυχένα,
• μέση,
• μεσοσπονδύλιους δίσκους,
• νεύρα,
• μαλακούς ιστούς.

Η μαγνητική είναι ανώδυνη. Ο ασθενής ξαπλώνει σε ένα κρεβάτι που μπαίνει μέσα στο μηχάνημα. Η εξέταση μπορεί να διαρκέσει αρκετή ώρα και χρειάζεται να μείνει ακίνητος. Το μηχάνημα κάνει θόρυβο, γι’ αυτό συχνά δίνονται ωτοασπίδες ή ακουστικά.

Τι είναι η αξονική τομογραφία;

Η αξονική τομογραφία, ή CT, είναι εξέταση που χρησιμοποιεί ειδικό εξοπλισμό ακτίνων Χ για να δημιουργήσει λεπτομερείς εικόνες από το εσωτερικό του σώματος. Οι εικόνες μοιάζουν με “φέτες” της περιοχής που εξετάζεται.

Με απλά λόγια, η αξονική μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό να δει γρήγορα:

• οστά,
• κατάγματα,
• τραυματισμούς,
• εσωτερική αιμορραγία,
• ορισμένες επείγουσες καταστάσεις,
• ορισμένες παθήσεις του εγκεφάλου ή της σπονδυλικής στήλης.

Η αξονική εγκεφάλου χρησιμοποιεί ακτίνες Χ για να δημιουργήσει εικόνες του κρανίου, του εγκεφάλου, των οφθαλμικών κόγχων και των ιγμορείων.

Μαγνητική ή αξονική: ποια είναι καλύτερη;

Δεν υπάρχει μία εξέταση που είναι “καλύτερη” για όλους. Η σωστή εξέταση είναι αυτή που ταιριάζει στο σύμπτωμα και στο ιατρικό ερώτημα.

Η μαγνητική μπορεί να είναι πιο χρήσιμη όταν ο γιατρός θέλει να δει:

• εγκέφαλο με μεγάλη λεπτομέρεια,
• νωτιαίο μυελό,
• νεύρα,
• μεσοσπονδύλιους δίσκους,
• πίεση σε νεύρο,
• κήλη δίσκου,
• στένωση,
• μαλακούς ιστούς.

Η μαγνητική κεφαλής δημιουργεί εικόνες του εγκεφάλου και των γύρω ιστών και δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία.

Η αξονική μπορεί να είναι πιο χρήσιμη όταν ο γιατρός χρειάζεται:

• γρήγορη εικόνα μετά από τραυματισμό,
• έλεγχο για κάταγμα,
• έλεγχο για αιμορραγία,
• γρήγορη εκτίμηση σε επείγοντα,
• απεικόνιση οστών,
• έλεγχο σε ορισμένες καταστάσεις όπου η μαγνητική δεν είναι άμεσα διαθέσιμη ή δεν επιτρέπεται.

Η αξονική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αξιολόγηση τραυματισμού, εσωτερικής αιμορραγίας ή ορισμένων καταστάσεων του εγκεφάλου.

Πότε χρειάζεται μαγνητική εγκεφάλου;

Η μαγνητική εγκεφάλου μπορεί να ζητηθεί όταν ο γιατρός χρειάζεται λεπτομερή εικόνα του εγκεφάλου και των γύρω ιστών.

Μπορεί να εξεταστεί όταν υπάρχουν:

• επιληπτικές κρίσεις,
• αλλαγές στην όραση,
• αλλαγές στην ομιλία,
• αδυναμία ή μούδιασμα,
• προβλήματα ισορροπίας,
• αλλαγές στη συμπεριφορά ή στη μνήμη,
• πονοκέφαλος με ανησυχητικά χαρακτηριστικά,
• εύρημα σε προηγούμενη αξονική ή μαγνητική,
• ανάγκη παρακολούθησης γνωστής πάθησης.

Σε πονοκέφαλο με red flags, όπως αυξανόμενη συχνότητα ή ένταση, πυρετό ή νευρολογικό σύμπτωμα, ιστορικό καρκίνου ή ανοσοκαταστολής, νέα έναρξη σε ηλικία άνω των 50 ετών ή πονοκέφαλο μετά από τραύμα, υπάρχουν ειδικές περιπτώσεις όπου η αρχική απεικόνιση μπορεί να είναι κατάλληλη.

Δεν χρειάζεται κάθε πονοκέφαλος μαγνητική. Η απόφαση πρέπει να βασίζεται στα χαρακτηριστικά του πονοκεφάλου, στα συνοδά συμπτώματα και στην κλινική εξέταση.

Πότε χρειάζεται αξονική εγκεφάλου;

Η αξονική εγκεφάλου χρησιμοποιείται συχνά όταν χρειάζεται γρήγορη εκτίμηση, ειδικά σε επείγουσες καταστάσεις ή μετά από τραυματισμό.

Μπορεί να ζητηθεί όταν υπάρχει:

• χτύπημα στο κεφάλι με ανησυχητικά σημεία,
• απώλεια συνείδησης,
• επιδείνωση μετά από τραυματισμό,
• σύγχυση,
• επαναλαμβανόμενοι εμετοί,
• σοβαρός ξαφνικός πονοκέφαλος,
• υποψία αιμορραγίας,
• υποψία εγκεφαλικού,
• νευρολογικό σύμπτωμα που ξεκίνησε ξαφνικά.

Υπάρχουν σχετικές οδηγίες για τραυματισμό κεφαλής καλύπτουν βρέφη, παιδιά, νέους και ενήλικες και στοχεύουν να εξασφαλίσουν κατάλληλη φροντίδα ανάλογα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού. Σε άτομα 16 ετών και άνω με απώλεια συνείδησης ή αμνησία, οι οδηγίες δίνουν συγκεκριμένα κριτήρια για το πότε χρειάζεται αξονική κεφαλής μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Αν υπάρχει τραυματισμός κεφαλής και το άτομο είναι μπερδεμένο, υπνηλικό, κάνει επαναλαμβανόμενους εμετούς ή έχει αδυναμία, μην περιμένετε προγραμματισμένο ραντεβού. Χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση.

Πότε χρειάζεται μαγνητική σπονδυλικής στήλης;

Η μαγνητική σπονδυλικής στήλης μπορεί να ζητηθεί όταν ο γιατρός θέλει να δει τη σπονδυλική στήλη, τους δίσκους, τα νεύρα ή τον νωτιαίο μυελό με λεπτομέρεια.

Μπορεί να είναι χρήσιμη όταν υπάρχουν:

• πόνος στη μέση που κατεβαίνει στο πόδι,
• πόνος στον αυχένα που κατεβαίνει στο χέρι,
• μούδιασμα,
• μυρμήγκιασμα,
• αδυναμία,
• δυσκολία στο περπάτημα,
• υποψία κήλης δίσκου,
• υποψία στένωσης,
• υποψία πίεσης στον νωτιαίο μυελό,
• προηγούμενη επέμβαση με νέα ή επιδεινούμενα συμπτώματα.

Η μαγνητική οσφυϊκής μοίρας χρησιμοποιεί ισχυρούς μαγνήτες για να δημιουργήσει εικόνες από το κάτω μέρος της σπονδυλικής στήλης και δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία.

Η μαγνητική αυχενικής μοίρας δημιουργεί εικόνες από το τμήμα της σπονδυλικής στήλης στον αυχένα και επίσης δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία.

Πότε χρειάζεται αξονική σπονδυλικής στήλης;

Η αξονική σπονδυλικής στήλης μπορεί να είναι χρήσιμη όταν ο γιατρός θέλει πιο λεπτομερή εικόνα των οστών ή όταν υπάρχει τραυματισμός. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε ειδικές περιπτώσεις όταν η μαγνητική δεν μπορεί να γίνει ή όταν χρειάζεται διαφορετικό είδος πληροφορίας.

Μπορεί να ζητηθεί όταν υπάρχει:

• τραυματισμός στη σπονδυλική στήλη,
• υποψία κατάγματος,
• ανάγκη λεπτομερούς απεικόνισης οστών,
• προηγούμενη χειρουργική επέμβαση με υλικά,
• ανάγκη για ειδικό προεγχειρητικό σχεδιασμό,
• αντένδειξη για μαγνητική σε ορισμένες περιπτώσεις.

Η αξονική γενικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κατάγματα, τραυματισμούς, ορισμένες παθήσεις της σπονδυλικής στήλης και εσωτερική αιμορραγία ή τραυματισμό.

Γιατί δεν πρέπει να γίνεται μαγνητική “για κάθε πόνο στη μέση”;

Ο πόνος στη μέση είναι πολύ συχνός. Σε πολλές περιπτώσεις δεν χρειάζεται άμεσα μαγνητική. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος δεν είναι πραγματικός. Σημαίνει ότι η εξέταση πρέπει να γίνεται όταν μπορεί να βοηθήσει στην απόφαση.

Με απλά λόγια: η μαγνητική είναι χρήσιμη όταν υπάρχει ιατρικός λόγος. Δεν χρειάζεται πάντα από την πρώτη ημέρα πόνου.

Μπορεί η μαγνητική να δείξει κάτι που δεν προκαλεί πόνο;

Ναι. Αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Μια μαγνητική μπορεί να δείξει αλλαγές στη σπονδυλική στήλη που δεν είναι απαραίτητα η αιτία του τρέχοντος πόνου. Η MRI μπορεί να δείξει μικρές αλλαγές που δεν προκαλούν τον τρέχοντα πόνο στη μέση.

Γι’ αυτό ο γιατρός πρέπει να συγκρίνει:

• πού πονάτε,
• πού έχετε μούδιασμα,
• αν υπάρχει αδυναμία,
• τι δείχνει η εξέταση,
• αν το εύρημα ταιριάζει με τα συμπτώματα,
• αν υπάρχει ανάγκη για θεραπεία ή απλώς παρακολούθηση.

Με απλά λόγια: δεν θεραπεύουμε μόνο την εικόνα· αξιολογούμε τον ασθενή.

Πότε η απεικόνιση είναι πιο επείγουσα;

Η απεικόνιση μπορεί να χρειαστεί πιο άμεσα όταν υπάρχουν συμπτώματα που μπορεί να δείχνουν σοβαρή πίεση σε νεύρα, τραυματισμό, αιμορραγία ή άλλη επείγουσα κατάσταση.

Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν έχετε:

• ξαφνική αδυναμία στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι,
• δυσκολία στην ομιλία,
• ξαφνική απώλεια όρασης,
• ξαφνικό πολύ δυνατό πονοκέφαλο,
• επιληπτική κρίση,
• σύγχυση,
• σοβαρό χτύπημα στο κεφάλι,
• επαναλαμβανόμενους εμετούς μετά από χτύπημα,
• πόνο στη μέση με μούδιασμα γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό,
• δυσκολία να ουρήσετε,
• απώλεια ελέγχου ούρων ή κοπράνων,
• γρήγορα επιδεινούμενη αδυναμία στα πόδια.

Σε χαμηλό πόνο μέσης με υποψία συνδρόμου ιππουρίδας, υπάρχει ειδικό σενάριο αρχικής απεικόνισης.

Σε τραυματισμό κεφαλής, υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια για το πότε απαιτείται αξονική κεφαλής, ανάλογα με την ηλικία, τα συμπτώματα και τους παράγοντες κινδύνου.

Χρειάζεται σκιαγραφικό;

Μερικές εξετάσεις γίνονται χωρίς σκιαγραφικό και άλλες με σκιαγραφικό. Το σκιαγραφικό είναι ουσία που μπορεί να βοηθήσει να φανούν καλύτερα ορισμένες δομές ή βλάβες.

Δεν χρειάζονται όλοι σκιαγραφικό. Ο γιατρός και ο ακτινολόγος θα κρίνουν αν χρειάζεται, ανάλογα με:

• το κλινικό ερώτημα,
• την περιοχή που εξετάζεται,
• το ιστορικό,
• προηγούμενες εξετάσεις,
• νεφρική λειτουργία,
• πιθανές αλλεργίες,
• εγκυμοσύνη ή θηλασμό,
• φάρμακα που παίρνετε.

Πριν από μαγνητική ή αξονική, ενημερώστε την ιατρική ομάδα αν έχετε εμφυτεύματα, βηματοδότη, μεταλλικά αντικείμενα στο σώμα, νεφρική νόσο, αλλεργίες, εγκυμοσύνη ή πιθανότητα εγκυμοσύνης. Πριν από MRI πρέπει να ενημερώσετε τον γιατρό για συγκεκριμένες καταστάσεις όπως μεταλλικές συσκευές ή εγκυμοσύνη.

Τι να περιμένετε στη μαγνητική;

Στη μαγνητική:

• θα ξαπλώσετε σε ειδικό κρεβάτι,
• το κρεβάτι θα μπει στο μηχάνημα,
• θα χρειαστεί να μείνετε ακίνητοι,
• το μηχάνημα κάνει θόρυβο,
• μπορεί να σας δοθούν ωτοασπίδες,
• η εξέταση είναι ανώδυνη,
• μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος από μια αξονική.

Αν έχετε κλειστοφοβία, ενημερώστε την ομάδα πριν από την εξέταση. Υπάρχουν πρακτικοί τρόποι να βοηθηθεί ο ασθενής, ανάλογα με τον χώρο και την ιατρική κρίση.

Τι να περιμένετε στην αξονική;

Στην αξονική:

• θα ξαπλώσετε σε ειδικό κρεβάτι,
• το κρεβάτι περνά μέσα από το μηχάνημα,
• η εξέταση συνήθως είναι γρήγορη,
• μπορεί να σας ζητηθεί να μείνετε ακίνητοι,
• σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δοθεί σκιαγραφικό,
• η εξέταση χρησιμοποιεί ακτίνες Χ.

Η CT παράγει εικόνες σε “φέτες” και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διάγνωση, παρακολούθηση ή καθοδήγηση θεραπείας, ανάλογα με την περίπτωση.

Τι να φέρετε στο ραντεβού με τον νευροχειρουργό;

Αν έχετε ήδη κάνει μαγνητική ή αξονική, φέρτε:

• CD, USB ή link με τις εικόνες,
• τη γραπτή γνωμάτευση,
• παλαιότερες εξετάσεις για σύγκριση,
• εξετάσεις αίματος, αν υπάρχουν,
• ηλεκτρομυογράφημα, αν υπάρχει,
• λίστα φαρμάκων,
• προηγούμενες ιατρικές γνωματεύσεις,
• σημειώσεις για τα συμπτώματά σας.

Η γραπτή γνωμάτευση είναι χρήσιμη, αλλά ο νευροχειρουργός συχνά χρειάζεται και τις εικόνες. Έτσι μπορεί να δει αν το εύρημα ταιριάζει με τα συμπτώματα και την εξέταση.

Πώς βοηθά το ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο;

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο στη Λευκωσία, η νευροχειρουργική υπηρεσία παρέχει αξιολόγηση παθήσεων εγκεφάλου και σπονδυλικής στήλης.

Η αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να απαντηθούν ερωτήσεις όπως:

• Χρειάζομαι μαγνητική ή αξονική;
• Η εξέταση που έχω εξηγεί τα συμπτώματά μου;
• Υπάρχει κήλη δίσκου;
• Υπάρχει στένωση;
• Υπάρχει πίεση σε νεύρο ή στον νωτιαίο μυελό;
• Υπάρχει εύρημα στον εγκέφαλο που χρειάζεται νευροχειρουργική εξήγηση;
• Χρειάζομαι δεύτερη γνώμη;
• Πότε πρέπει να πάω επειγόντως;

Αν έχετε μαγνητική ή αξονική που χρειάζεται εξήγηση, ή αν έχετε συμπτώματα που επιμένουν και σας ανησυχούν, κλείστε ραντεβού για νευροχειρουργική αξιολόγηση στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο στη Λευκωσία.

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά ή επείγοντα, απευθυνθείτε άμεσα σε Τμήμα Επειγόντων.

Συχνές Ερωτήσεις

Ποια είναι η διαφορά μαγνητικής και αξονικής;
Η μαγνητική χρησιμοποιεί μαγνήτες και ραδιοκύματα και δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία. Η αξονική χρησιμοποιεί ακτίνες Χ και δημιουργεί λεπτομερείς εικόνες σε “φέτες”. Η επιλογή εξαρτάται από το σύμπτωμα, την περιοχή που εξετάζεται και το ιατρικό ερώτημα.

---

Πότε χρειάζεται μαγνητική εγκεφάλου;
Μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν επιληπτικές κρίσεις, αλλαγές στην όραση ή στην ομιλία, αδυναμία, μούδιασμα, προβλήματα ισορροπίας, ανησυχητικός πονοκέφαλος ή εύρημα που χρειάζεται παρακολούθηση. Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζεται με βάση την κλινική εικόνα.

---

Πότε χρειάζεται αξονική εγκεφάλου;
Συχνά χρησιμοποιείται σε επείγουσες καταστάσεις, όπως τραυματισμός κεφαλής, υποψία αιμορραγίας ή ανάγκη γρήγορης εκτίμησης. Οι οδηγίες NICE δίνουν συγκεκριμένα κριτήρια για αξονική μετά από τραυματισμό κεφαλής.

---

Χρειάζεται πάντα μαγνητική για πόνο στη μέση;
Όχι. Για πόνο στη μέση με ή χωρίς ισχιαλγία, η απεικόνιση δεν πρέπει να γίνεται ρουτίνα και σε ειδικό περιβάλλον εξετάζεται όταν το αποτέλεσμα μπορεί να αλλάξει την αντιμετώπιση.

---

Μπορεί η μαγνητική να δείξει κάτι που δεν είναι η αιτία του πόνου;
Ναι. Η MRI μπορεί να δείξει αλλαγές που δεν προκαλούν τον τρέχοντα πόνο. Γι’ αυτό τα ευρήματα πρέπει να συγκρίνονται με τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση.

---

Η μαγνητική έχει ακτινοβολία;
Όχι. Η μαγνητική δεν χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία.

---

Η αξονική έχει ακτινοβολία;
Ναι. Η αξονική χρησιμοποιεί ειδικό εξοπλισμό ακτίνων Χ. Γι’ αυτό γίνεται όταν υπάρχει ιατρικός λόγος και όταν ο γιατρός κρίνει ότι το όφελος της πληροφορίας είναι σημαντικό.

---

Τι πρέπει να φέρω στον νευροχειρουργό;
Φέρτε CD, USB ή link με τις εικόνες, τη γνωμάτευση, παλαιότερες εξετάσεις, λίστα φαρμάκων και σημειώσεις για τα συμπτώματά σας.