Κόπωση μετά τις Διακοπές: Πότε Χρειάζεται Έλεγχος;

Η κόπωση μετά τις διακοπές είναι συχνή και πολλές φορές σχετίζεται με την αλλαγή ρουτίνας, τον ασταθή ύπνο, τα ταξίδια, την αφυδάτωση, την επιστροφή στην εργασία ή στο σχολείο και το άγχος της καθημερινότητας.

Συνήθως, η ήπια κόπωση βελτιώνεται σταδιακά με καλύτερο ύπνο, ενυδάτωση, ισορροπημένη διατροφή, ήπια φυσική δραστηριότητα και σταθερό πρόγραμμα.

Όμως η κόπωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν επιμένει για εβδομάδες, δεν βελτιώνεται με ξεκούραση, επηρεάζει την εργασία ή το σχολείο ή συνοδεύεται από δύσπνοια, πόνο στο στήθος, ζάλη, λιποθυμική τάση, πυρετό, ανεξήγητη απώλεια βάρους, νυχτερινές εφιδρώσεις, ταχυκαρδίες, έντονη υπνηλία ή σημαντική αλλαγή διάθεσης. [1], [2]

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο, μπορούμε να σας βοηθήσουμε με παθολογική, παιδιατρική ή διαγνωστική καθοδήγηση, ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τα συμπτώματα.

Γιατί νιώθουμε κουρασμένοι μετά τις διακοπές;

Οι διακοπές συχνά αλλάζουν τον ρυθμό της καθημερινότητας.

Μπορεί να κοιμόμαστε πιο αργά, να ξυπνάμε πιο αργά, να τρώμε διαφορετικά, να κινούμαστε λιγότερο ή περισσότερο από το συνηθισμένο, να ταξιδεύουμε, να περνάμε περισσότερες ώρες στον ήλιο ή να έχουμε λιγότερο σταθερό πρόγραμμα.

Όταν επιστρέφουμε ξαφνικά στο σχολείο, στην εργασία, στις υποχρεώσεις και στο πρωινό ξύπνημα, το σώμα χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί.

Η κόπωση μπορεί να εμφανιστεί ως:

• χαμηλή ενέργεια
• δυσκολία πρωινού ξυπνήματος
• υπνηλία μέσα στην ημέρα
• δυσκολία συγκέντρωσης
• πονοκέφαλος
• ζάλη
• εκνευρισμός
• μειωμένη διάθεση
• μυϊκή αδυναμία
• αίσθημα «βαρύτητας»
• μειωμένη αντοχή στην εργασία ή στο σχολείο

Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό είναι μέρος της προσαρμογής.

Αν όμως η κόπωση δεν βελτιώνεται, χρειάζεται αξιολόγηση.

Πότε η κόπωση μπορεί να είναι φυσιολογική;

Η κόπωση μπορεί να είναι φυσιολογική όταν εμφανίζεται μετά από:

• αλλαγή ύπνου
• ταξίδι
• έντονη κοινωνική δραστηριότητα
• περισσότερη ζέστη ή ήλιο
• αφυδάτωση
• αλλαγή διατροφής
• λιγότερη φυσική δραστηριότητα
• απότομη επιστροφή στην εργασία
• επιστροφή στο σχολικό πρόγραμμα
• άγχος οργάνωσης μετά τις διακοπές

Αν η κόπωση είναι ήπια, δεν συνοδεύεται από ανησυχητικά συμπτώματα και βελτιώνεται μέσα σε λίγες ημέρες με ξεκούραση και σταθερό πρόγραμμα, συνήθως δεν είναι λόγος πανικού.

Μπορεί να βοηθήσει:

• σταθερή ώρα ύπνου
• σταδιακή επιστροφή στη ρουτίνα
• αρκετό νερό
• τακτικά γεύματα
• ήπια άσκηση
• περιορισμός οθονών πριν τον ύπνο
• μείωση καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα
• οργάνωση υποχρεώσεων σε μικρά βήματα

Αν η κόπωση επιμένει, η απλή αλλαγή ρουτίνας μπορεί να μην είναι αρκετή.

Πότε η κόπωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;

Η κόπωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν:

• επιμένει για εβδομάδες
• δεν βελτιώνεται με ύπνο ή ξεκούραση
• επηρεάζει την εργασία
• επηρεάζει το σχολείο
• επηρεάζει την καθημερινή φροντίδα της οικογένειας
• συνοδεύεται από δύσπνοια
• συνοδεύεται από πόνο στο στήθος
• συνοδεύεται από ζάλη ή λιποθυμία
• συνοδεύεται από ταχυκαρδίες
• συνοδεύεται από πυρετό
• συνοδεύεται από νυχτερινές εφιδρώσεις
• συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους
• συνοδεύεται από έντονη υπνηλία μέσα στην ημέρα
• συνοδεύεται από αλλαγή στη διάθεση
• συνοδεύεται από έντονη δίψα ή συχνουρία
• εμφανίστηκε μετά από νέα φαρμακευτική αγωγή
• συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα που σας ανησυχούν

Η επίμονη κόπωση μπορεί να είναι απάντηση του οργανισμού σε έλλειψη ύπνου, στρες ή υπερκόπωση. Μπορεί όμως να σχετίζεται και με ιατρικές ή ψυχολογικές καταστάσεις που χρειάζονται διερεύνηση. [1], [2]

Ποιες είναι συχνές αιτίες κόπωσης;

Η κόπωση δεν έχει μία μόνο αιτία.

Μερικές συχνές αιτίες είναι:

• ανεπαρκής ύπνος
• κακή ποιότητα ύπνου
• έντονο άγχος
• αφυδάτωση
• ανεπαρκής πρόσληψη τροφής
• αναιμία
• χαμηλά επίπεδα σιδήρου
• θυρεοειδικές διαταραχές
• αυξημένο σάκχαρο
• λοιμώξεις
• φάρμακα
• διαταραχές διάθεσης
• υπνική άπνοια
• χρόνιος πόνος
• έντονη καθιστική ζωή
• απότομη αύξηση δραστηριότητας
• χρόνια νοσήματα

Ο γιατρός θα προσπαθήσει να καταλάβει αν η κόπωση είναι πιθανότερο να σχετίζεται με ρουτίνα, ύπνο, ψυχολογική επιβάρυνση, μεταβολικούς παράγοντες ή άλλο ιατρικό θέμα.

Κόπωση και ύπνος

Ο ύπνος είναι από τους πιο σημαντικούς παράγοντες ενέργειας.

Μετά τις διακοπές, πολλοί άνθρωποι έχουν ασταθή ύπνο. Κοιμούνται αργά, ξυπνούν αργά και μετά προσπαθούν να επιστρέψουν ξαφνικά σε πρωινό πρόγραμμα.

Αυτό μπορεί να προκαλέσει:

• πρωινή κόπωση
• υπνηλία
• πονοκέφαλο
• δυσκολία συγκέντρωσης
• εκνευρισμό
• χαμηλή απόδοση
• μειωμένη διάθεση

Η σταθερή ώρα ύπνου και ξυπνήματος βοηθά το σώμα να επανέλθει σε ρυθμό. Ο επαρκής ύπνος συνδέεται με καλύτερη προσοχή, διάθεση, μνήμη και καθημερινή λειτουργικότητα. [3]

Πρακτικά, μπορεί να βοηθήσει:

• να κοιμάστε και να ξυπνάτε σε σταθερή ώρα
• να μειώνετε τις οθόνες πριν τον ύπνο
• να αποφεύγετε πολλή καφεΐνη αργά μέσα στην ημέρα
• να κρατάτε το υπνοδωμάτιο ήρεμο και σκοτεινό
• να κάνετε χαλαρή βραδινή ρουτίνα
• να αποφεύγετε έντονη εργασία μέχρι αργά

Αν η αϋπνία επιμένει ή υπάρχει έντονη υπνηλία μέσα στην ημέρα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Κόπωση και οθόνες

Οι οθόνες επηρεάζουν τη ρουτίνα, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται μέχρι αργά.

Σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες, οι οθόνες μπορεί να μειώνουν τον χρόνο ύπνου, να δυσκολεύουν τη χαλάρωση και να αντικαθιστούν φυσική δραστηριότητα ή ξεκούραση.

Η χρήση οθονών δεν είναι από μόνη της «κακή». Το θέμα είναι η ισορροπία.

Χρειάζεται προσοχή όταν:

• οι οθόνες χρησιμοποιούνται στο κρεβάτι
• η χρήση συνεχίζεται μέχρι αργά τη νύχτα
• η οθόνη μειώνει τον ύπνο
• το παιδί ή ο ενήλικας ξυπνά κουρασμένος
• υπάρχει δυσκολία συγκέντρωσης
• η χρήση προκαλεί εκνευρισμό όταν σταματά
• αντικαθιστά την κίνηση, την επικοινωνία ή την ξεκούραση

Η σταδιακή μείωση οθονών πριν τον ύπνο μπορεί να βοηθήσει στην επιστροφή σε καλύτερη ρουτίνα.

Κόπωση και φυσική δραστηριότητα

Όταν κάποιος είναι κουρασμένος, συχνά σταματά να κινείται.

Όμως η πλήρης αδράνεια μπορεί να κάνει την κόπωση χειρότερη.

Η ήπια και σταδιακή φυσική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει την ενέργεια, τον ύπνο, τη διάθεση και τη γενική υγεία. [4]

Δεν χρειάζεται έντονη άσκηση απότομα.

Μπορεί να βοηθήσει:

• καθημερινό περπάτημα
• μικρά διαλείμματα από την καρέκλα
• ήπια άσκηση
• διατάσεις
• σταδιακή αύξηση δραστηριότητας
• περισσότερη κίνηση μέσα στην ημέρα
• αποφυγή πολύωρης καθιστικής στάσης

Αν όμως η κόπωση συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, ζάλη, λιποθυμική τάση ή ταχυκαρδίες με την άσκηση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση πριν αυξηθεί η δραστηριότητα.

Κόπωση σε παιδιά μετά τις διακοπές

Στα παιδιά, η κόπωση μετά τις διακοπές μπορεί να συνδέεται με την επιστροφή στο πρωινό σχολικό πρόγραμμα.

Το παιδί μπορεί να είναι κουρασμένο επειδή:

• κοιμάται αργά
• ξυπνά απότομα νωρίς
• περνά πολλές ώρες σε οθόνες
• έχει άγχος για το σχολείο
• δεν τρώει καλά το πρωί
• δεν πίνει αρκετό νερό
• έχει έντονο πρόγραμμα δραστηριοτήτων
• έχει πρόσφατη ίωση
• δυσκολεύεται στη σχολική προσαρμογή

Όμως, η κόπωση στα παιδιά χρειάζεται αξιολόγηση όταν:

• επιμένει
• το παιδί δεν συμμετέχει στις δραστηριότητες
• κοιμάται υπερβολικά μέσα στην ημέρα
• έχει πονοκεφάλους ή ζάλη
• έχει απώλεια βάρους
• έχει πυρετό
• έχει συχνές λοιμώξεις
• έχει δυσκολία στην αναπνοή
• έχει αλλαγή συμπεριφοράς
• έχει μειωμένη σχολική λειτουργικότητα

Η παιδιατρική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσει αν η κόπωση σχετίζεται με ρουτίνα ή αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

Κόπωση σε εφήβους

Οι έφηβοι συχνά έχουν διαφορετικό πρόγραμμα ύπνου, αυξημένες υποχρεώσεις, οθόνες, σχολικό άγχος και κοινωνικές δραστηριότητες.

Η κόπωση στους εφήβους μπορεί να συνδέεται με:

• λίγες ώρες ύπνου
• χρήση κινητού μέχρι αργά
• σχολικό άγχος
• εξεταστική πίεση
• κακή διατροφή
• μειωμένη φυσική δραστηριότητα
• συναισθηματική επιβάρυνση
• αναιμία
• θυρεοειδικά ή άλλα ιατρικά θέματα

Οι γονείς δεν πρέπει να θεωρούν αυτόματα ότι ο έφηβος «τεμπελιάζει».

Χρειάζεται συζήτηση, παρατήρηση και αξιολόγηση όταν η κόπωση επιμένει ή επηρεάζει το σχολείο, τη διάθεση και την καθημερινότητα.

Κόπωση σε ενήλικες μετά την επιστροφή στην εργασία

Στους ενήλικες, η κόπωση μετά τις διακοπές μπορεί να συνδέεται με την επιστροφή σε απαιτητικό πρόγραμμα.

Μπορεί να σχετίζεται με:

• πολλές ώρες εργασίας
• καθιστική ζωή
• άγχος
• κακή ποιότητα ύπνου
• περισσότερη καφεΐνη
• λιγότερη άσκηση
• γεύματα χωρίς πρόγραμμα
• επαγγελματική πίεση
• φροντίδα οικογένειας
• χρόνιο στρες

Όμως, ο ενήλικας χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν η κόπωση:

• επιμένει
• επηρεάζει την εργασία
• δεν εξηγείται από το πρόγραμμα
• συνοδεύεται από δύσπνοια
• συνοδεύεται από πόνο στο στήθος
• συνοδεύεται από ταχυκαρδίες
• συνοδεύεται από ζάλη ή λιποθυμία
• συνοδεύεται από απώλεια βάρους
• συνοδεύεται από έντονη δίψα ή συχνουρία
• συνοδεύεται από αλλαγή διάθεσης ή ύπνου

Η παθολογική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να αποφασιστεί αν χρειάζεται έλεγχος αίματος, σάκχαρο, θυρεοειδής, σίδηρος, έλεγχος πίεσης ή άλλη διερεύνηση.

Κόπωση και σάκχαρο

Η κόπωση μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα με αυξημένο σάκχαρο ή διαταραχή μεταβολισμού της γλυκόζης.

Ο έλεγχος για προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2 μπορεί να είναι χρήσιμος σε ενήλικες με αυξημένο βάρος ή άλλους παράγοντες κινδύνου, ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό. [5]

Συμπτώματα που χρειάζονται συζήτηση με γιατρό είναι:

• έντονη δίψα
• συχνουρία
• έντονη κόπωση
• θολή όραση
• ανεξήγητη απώλεια βάρους
• συχνές λοιμώξεις
• αργή επούλωση πληγών

Αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνουν απαραίτητα διαβήτη, αλλά χρειάζονται αξιολόγηση όταν επιμένουν ή συνδυάζονται με παράγοντες κινδύνου.

Κόπωση και πίεση

Η αυξημένη αρτηριακή πίεση μπορεί να υπάρχει χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Δεν προκαλεί πάντα κόπωση, αλλά είναι σημαντικό να ελέγχεται, ειδικά σε ενήλικες με παράγοντες κινδύνου. [6]

Η πίεση χρειάζεται αξιολόγηση όταν:

• υπάρχουν συχνά αυξημένες μετρήσεις
• υπάρχει οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης
• υπάρχει αυξημένο βάρος
• υπάρχει καθιστική ζωή
• υπάρχει διαβήτης ή προδιαβήτης
• υπάρχουν αυξημένα λιπίδια
• υπάρχει κάπνισμα
• υπάρχουν πονοκέφαλοι, ζάλη ή άλλα συμπτώματα

Αν υπάρχει πολύ υψηλή πίεση μαζί με πόνο στο στήθος, δύσπνοια, σύγχυση, νευρολογικά συμπτώματα ή έντονο ξαφνικό πονοκέφαλο, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

Κόπωση και θυρεοειδής

Ο θυρεοειδής μπορεί να επηρεάσει την ενέργεια, το βάρος, τη διάθεση, τον καρδιακό ρυθμό και τη θερμοκρασία του σώματος.

Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει θυρεοειδικό έλεγχο όταν η κόπωση συνοδεύεται από:

• ανεξήγητη αύξηση ή απώλεια βάρους
• αίσθημα κρύου ή ζέστης
• ταχυκαρδίες
• τριχόπτωση
• αλλαγές στη διάθεση
• δυσκοιλιότητα ή άλλες αλλαγές
• διαταραχές κύκλου
• οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδικής νόσου

Ο θυρεοειδικός έλεγχος δεν είναι απαραίτητος για όλους χωρίς λόγο.

Χρειάζεται ιατρική κρίση.

Κόπωση και αναιμία

Η αναιμία ή η έλλειψη σιδήρου μπορεί να προκαλέσει κόπωση.

Μπορεί επίσης να υπάρχουν:

• ωχρότητα
• ζάλη
• ταχυκαρδία
• δύσπνοια στην προσπάθεια
• αδυναμία
• πονοκέφαλοι
• μειωμένη αντοχή
• δυσκολία συγκέντρωσης

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει γενική αίματος ή έλεγχο σιδήρου όταν το ιστορικό και τα συμπτώματα το δικαιολογούν.

Δεν πρέπει να λαμβάνονται συμπληρώματα σιδήρου χωρίς ιατρική καθοδήγηση, ειδικά σε παιδιά ή σε άτομα με άλλα προβλήματα υγείας.

Κόπωση και ψυχική επιβάρυνση

Η κόπωση μπορεί να σχετίζεται και με ψυχική επιβάρυνση.

Άγχος, πίεση, συναισθηματική ένταση, burnout, κατάθλιψη ή παρατεταμένο στρες μπορεί να εμφανιστούν με σωματική κόπωση.

Συχνά συνυπάρχουν:

• κακός ύπνος
• χαμηλή διάθεση
• απώλεια ενδιαφέροντος
• ευερεθιστότητα
• δυσκολία συγκέντρωσης
• αλλαγές στην όρεξη
• αίσθημα υπερφόρτωσης
• σωματικά συμπτώματα χωρίς ξεκάθαρη αιτία

Αυτό δεν σημαίνει ότι «είναι όλα ψυχολογικά».

Σημαίνει ότι χρειάζεται συνολική αξιολόγηση.

Ο γιατρός μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσει αν χρειάζεται οργανικός έλεγχος, ψυχολογική υποστήριξη ή συνδυασμός.

Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Πότε η κόπωση είναι επείγον σύμπτωμα;

Η κόπωση από μόνη της συνήθως δεν είναι επείγον σύμπτωμα.

Όμως γίνεται ανησυχητική όταν συνοδεύεται από σοβαρά σημεία.

Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν η κόπωση συνοδεύεται από:

• πόνο ή πίεση στο στήθος
• ξαφνική δύσπνοια
• λιποθυμία
• σύγχυση
• ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα
• δυσκολία στην ομιλία
• έντονο ξαφνικό πονοκέφαλο
• σπασμούς
• σοβαρή αλλεργική αντίδραση
• αιμορραγία που δεν σταματά
• σοβαρή αφυδάτωση
• πολύ υψηλή πίεση με σοβαρά συμπτώματα
• σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας

Σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν πρέπει να περιμένετε προγραμματισμένο ραντεβού. Πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων. [7]

Τι εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;

Οι εξετάσεις αποφασίζονται από τον γιατρό.

Δεν υπάρχει μία λίστα εξετάσεων για κάθε άνθρωπο με κόπωση.

Ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει:

• γενική αίματος
• σίδηρο ή φερριτίνη
• σάκχαρο
• γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
• θυρεοειδικό έλεγχο
• νεφρική λειτουργία
• ηπατική λειτουργία
• ηλεκτρολύτες
• δείκτες φλεγμονής
• γενική ούρων
• έλεγχο βιταμινών, όταν υπάρχει ένδειξη
• ηλεκτροκαρδιογράφημα, όταν υπάρχει λόγος
• άλλες εξετάσεις ανάλογα με την εικόνα

Μερικές φορές ο γιατρός μπορεί να προτείνει αλλαγές στη ρουτίνα και επανέλεγχο.

Άλλες φορές μπορεί να χρειάζεται πιο άμεσος εργαστηριακός ή διαγνωστικός έλεγχος.

Γιατί δεν πρέπει να κάνω εξετάσεις μόνος μου χωρίς καθοδήγηση;

Η κόπωση έχει πολλές πιθανές αιτίες.

Αν γίνουν πολλές εξετάσεις χωρίς σωστή ιατρική κατεύθυνση, μπορεί να δημιουργηθεί σύγχυση.

• Ένα αποτέλεσμα μπορεί να είναι οριακό χωρίς να εξηγεί την κόπωση.
• Ένα άλλο αποτέλεσμα μπορεί να φαίνεται φυσιολογικό αλλά να μην αποκλείει όλα τα πιθανά αίτια.

Ο γιατρός αξιολογεί:

• τα συμπτώματα
• τη διάρκεια
• την ηλικία
• το ιστορικό
• τα φάρμακα
• τον ύπνο
• τη διατροφή
• την εργασία ή το σχολείο
• προηγούμενες εξετάσεις
• οικογενειακό ιστορικό
• κλινική εικόνα

Έτσι μπορεί να αποφασίσει ποιες εξετάσεις έχουν νόημα και πώς πρέπει να ερμηνευτούν.

Τι να παρατηρήσετε πριν το ραντεβού;

Πριν το ραντεβού, σημειώστε:

• πότε ξεκίνησε η κόπωση
• αν εμφανίστηκε μετά από ταξίδι ή λοίμωξη
• αν βελτιώνεται με ύπνο
• αν είναι χειρότερη το πρωί ή το βράδυ
• αν επηρεάζει την εργασία ή το σχολείο
• αν υπάρχει δύσπνοια
• αν υπάρχει πόνος στο στήθος
• αν υπάρχει ζάλη
• αν υπάρχει απώλεια βάρους
• αν υπάρχει πυρετός
• αν υπάρχει αλλαγή διάθεσης
• αν άλλαξαν φάρμακα
• πόσες ώρες κοιμάστε
• πόση καφεΐνη καταναλώνετε
• αν υπάρχουν οθόνες πριν τον ύπνο

Αυτές οι πληροφορίες βοηθούν τον γιατρό να πάρει καλύτερο ιστορικό.

Τι να φέρετε στο ραντεβού;

Στο ραντεβού είναι χρήσιμο να έχετε:

• προηγούμενες εξετάσεις
• λίστα φαρμάκων
• λίστα συμπληρωμάτων
• πληροφορίες για αλλεργίες
• μετρήσεις πίεσης, αν υπάρχουν
• βιβλιάριο υγείας παιδιού, αν αφορά παιδί
• σημειώσεις για ύπνο
• σημειώσεις για συμπτώματα
• οικογενειακό ιστορικό
• τυχόν πρόσφατες γνωματεύσεις

Αν η κόπωση αφορά παιδί, βοηθούν επίσης παρατηρήσεις από το σχολείο ή τις δραστηριότητες.

Πώς βοηθά το ΔΙΚΤΑΙΟΝ;

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο, μπορούμε να βοηθήσουμε στην αξιολόγηση της κόπωσης σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορούμε να σας καθοδηγήσουμε για:

• παιδιατρική αξιολόγηση
• παθολογική αξιολόγηση ενηλίκων
• έλεγχο ύπνου και ρουτίνας
• αξιολόγηση πίεσης, σακχάρου και παραγόντων κινδύνου
• διαγνωστικές εξετάσεις όταν ζητηθούν από τον γιατρό
• ΩΡΛ αξιολόγηση όταν υπάρχει ροχαλητό ή υποψία κακής ποιότητας ύπνου
• νευρολογική ή παιδονευρολογική αξιολόγηση όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα
• καθοδήγηση για το επόμενο πρακτικό βήμα

Στόχος μας είναι να βοηθήσουμε να ξεκαθαρίσει αν η κόπωση σχετίζεται με απλή προσαρμογή ή αν χρειάζεται πιο στοχευμένος έλεγχος.

Πότε να κλείσετε ραντεβού;

Κλείστε ραντεβού αν:

• η κόπωση επιμένει
• δεν βελτιώνεται με ξεκούραση
• επηρεάζει την εργασία ή το σχολείο
• συνοδεύεται από πονοκεφάλους
• συνοδεύεται από ζάλη
• συνοδεύεται από δύσπνοια
• συνοδεύεται από αλλαγές βάρους
• συνοδεύεται από διαταραχές ύπνου
• υπάρχει έντονη υπνηλία
• υπάρχουν ταχυκαρδίες
• υπάρχει ιστορικό αναιμίας, θυρεοειδούς, σακχάρου ή πίεσης
• ανησυχείτε και θέλετε ιατρική καθοδήγηση

Αν υπάρχουν σοβαρά ή ξαφνικά συμπτώματα, ζητήστε άμεσα επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Συνοψίζοντας

Η κόπωση μετά τις διακοπές είναι συχνή και πολλές φορές σχετίζεται με την αλλαγή ρουτίνας, τον ύπνο, το άγχος και την επιστροφή σε σχολείο ή εργασία.

Συνήθως βελτιώνεται με σταδιακή επαναφορά σε πρόγραμμα, καλύτερο ύπνο, ενυδάτωση, ισορροπημένη διατροφή και ήπια φυσική δραστηριότητα.

Όμως, όταν η κόπωση επιμένει, επηρεάζει την καθημερινότητα ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να σας βοηθήσουμε να οργανώσετε τον κατάλληλο έλεγχο και να καταλάβετε ποιο είναι το επόμενο σωστό βήμα.

Αν η κόπωση μετά τις διακοπές δεν υποχωρεί ή σας ανησυχεί, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ για καθοδήγηση και ραντεβού.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι φυσιολογική η κόπωση μετά τις διακοπές;
Ναι, μπορεί να είναι φυσιολογική για λίγες ημέρες, ειδικά μετά από αλλαγή ύπνου, ταξίδι, ζέστη, άγχος ή απότομη επιστροφή στη ρουτίνα. Αν όμως επιμένει ή επηρεάζει την καθημερινότητα, χρειάζεται αξιολόγηση.

---

Πότε η κόπωση χρειάζεται γιατρό;
Όταν επιμένει για εβδομάδες, δεν βελτιώνεται με ξεκούραση ή συνοδεύεται από δύσπνοια, πόνο στο στήθος, ζάλη, λιποθυμία, πυρετό, απώλεια βάρους, νυχτερινές εφιδρώσεις ή έντονη υπνηλία. [1], [2]

---

Μπορεί ο κακός ύπνος να προκαλέσει κόπωση;
Ναι. Ο ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος μπορεί να προκαλέσει κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, πονοκεφάλους, ευερεθιστότητα και χαμηλή ενέργεια. [3]

---

Μπορεί η αφυδάτωση να προκαλέσει κόπωση;
Ναι, η αφυδάτωση μπορεί να συμβάλει σε κόπωση, ζάλη και πονοκέφαλο, ειδικά μετά από ζέστη, ταξίδια ή αυξημένη δραστηριότητα.

---

Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν για κόπωση;
Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει γενική αίματος, σίδηρο, σάκχαρο, θυρεοειδικό έλεγχο, νεφρική ή ηπατική λειτουργία, γενική ούρων ή άλλες εξετάσεις, ανάλογα με το ιστορικό και τα συμπτώματα.

---

Η κόπωση μπορεί να σχετίζεται με σάκχαρο;
Ναι. Η έντονη κόπωση, ειδικά μαζί με δίψα, συχνουρία, θολή όραση ή απώλεια βάρους, χρειάζεται αξιολόγηση για πιθανή διαταραχή σακχάρου. [5]

---

Η κόπωση σε παιδί χρειάζεται πάντα εξετάσεις;
Όχι. Ο παιδίατρος θα κρίνει αν χρειάζονται εξετάσεις. Αν η κόπωση σχετίζεται με ύπνο και ρουτίνα μπορεί να χρειάζεται παρακολούθηση. Αν επιμένει ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστεί έλεγχος.

---

Πότε η κόπωση είναι επείγουσα;
Όταν συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμία, σύγχυση, ξαφνική αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, σπασμούς ή σοβαρή αλλεργική αντίδραση. [7]

---

Μπορεί η άσκηση να βοηθήσει στην κόπωση;
Η ήπια και σταδιακή φυσική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει την ενέργεια, τον ύπνο και τη διάθεση. Αν όμως η άσκηση προκαλεί δύσπνοια, πόνο στο στήθος, ζάλη ή λιποθυμική τάση, χρειάζεται πρώτα ιατρική αξιολόγηση. [4]

---

Πώς μπορεί να βοηθήσει το ΔΙΚΤΑΙΟΝ;
Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να βοηθήσουμε με παιδιατρική, παθολογική και διαγνωστική καθοδήγηση, ώστε να αξιολογηθεί αν η κόπωση είναι απλή προσαρμογή ή αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

Διαβάστε επίσης

• Οικογενειακός Προληπτικός Έλεγχος πριν την Επιστροφή στο Σχολείο ή την Εργασία
• Ο Πλήρης Οδηγός Οικογενειακού Προληπτικού Ελέγχου πριν την επιστροφή στο σχολείο και την εργασία
• Check-up ενηλίκων πριν την επιστροφή στην εργασία
• Ύπνος, οθόνες και ρουτίνα μετά το καλοκαίρι
• Οικογενειακό check-up: ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;
• Συμπτώματα πριν το σχολείο ή την εργασία που δεν πρέπει να αγνοηθούν

Η κόπωση μετά τις διακοπές είναι συχνή και πολλές φορές σχετίζεται με την αλλαγή ρουτίνας, τον ασταθή ύπνο, τα ταξίδια, την αφυδάτωση, την επιστροφή στην εργασία ή στο σχολείο και το άγχος της καθημερινότητας.

Συνήθως, η ήπια κόπωση βελτιώνεται σταδιακά με καλύτερο ύπνο, ενυδάτωση, ισορροπημένη διατροφή, ήπια φυσική δραστηριότητα και σταθερό πρόγραμμα.

Όμως η κόπωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν επιμένει για εβδομάδες, δεν βελτιώνεται με ξεκούραση, επηρεάζει την εργασία ή το σχολείο ή συνοδεύεται από δύσπνοια, πόνο στο στήθος, ζάλη, λιποθυμική τάση, πυρετό, ανεξήγητη απώλεια βάρους, νυχτερινές εφιδρώσεις, ταχυκαρδίες, έντονη υπνηλία ή σημαντική αλλαγή διάθεσης. [1], [2]

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο, μπορούμε να σας βοηθήσουμε με παθολογική, παιδιατρική ή διαγνωστική καθοδήγηση, ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τα συμπτώματα.

Γιατί νιώθουμε κουρασμένοι μετά τις διακοπές;

Οι διακοπές συχνά αλλάζουν τον ρυθμό της καθημερινότητας.

Μπορεί να κοιμόμαστε πιο αργά, να ξυπνάμε πιο αργά, να τρώμε διαφορετικά, να κινούμαστε λιγότερο ή περισσότερο από το συνηθισμένο, να ταξιδεύουμε, να περνάμε περισσότερες ώρες στον ήλιο ή να έχουμε λιγότερο σταθερό πρόγραμμα.

Όταν επιστρέφουμε ξαφνικά στο σχολείο, στην εργασία, στις υποχρεώσεις και στο πρωινό ξύπνημα, το σώμα χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί.

Η κόπωση μπορεί να εμφανιστεί ως:

• χαμηλή ενέργεια
• δυσκολία πρωινού ξυπνήματος
• υπνηλία μέσα στην ημέρα
• δυσκολία συγκέντρωσης
• πονοκέφαλος
• ζάλη
• εκνευρισμός
• μειωμένη διάθεση
• μυϊκή αδυναμία
• αίσθημα «βαρύτητας»
• μειωμένη αντοχή στην εργασία ή στο σχολείο

Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό είναι μέρος της προσαρμογής.

Αν όμως η κόπωση δεν βελτιώνεται, χρειάζεται αξιολόγηση.

Πότε η κόπωση μπορεί να είναι φυσιολογική;

Η κόπωση μπορεί να είναι φυσιολογική όταν εμφανίζεται μετά από:

• αλλαγή ύπνου
• ταξίδι
• έντονη κοινωνική δραστηριότητα
• περισσότερη ζέστη ή ήλιο
• αφυδάτωση
• αλλαγή διατροφής
• λιγότερη φυσική δραστηριότητα
• απότομη επιστροφή στην εργασία
• επιστροφή στο σχολικό πρόγραμμα
• άγχος οργάνωσης μετά τις διακοπές

Αν η κόπωση είναι ήπια, δεν συνοδεύεται από ανησυχητικά συμπτώματα και βελτιώνεται μέσα σε λίγες ημέρες με ξεκούραση και σταθερό πρόγραμμα, συνήθως δεν είναι λόγος πανικού.

Μπορεί να βοηθήσει:

• σταθερή ώρα ύπνου
• σταδιακή επιστροφή στη ρουτίνα
• αρκετό νερό
• τακτικά γεύματα
• ήπια άσκηση
• περιορισμός οθονών πριν τον ύπνο
• μείωση καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα
• οργάνωση υποχρεώσεων σε μικρά βήματα

Αν η κόπωση επιμένει, η απλή αλλαγή ρουτίνας μπορεί να μην είναι αρκετή.

Πότε η κόπωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;

Η κόπωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν:

• επιμένει για εβδομάδες
• δεν βελτιώνεται με ύπνο ή ξεκούραση
• επηρεάζει την εργασία
• επηρεάζει το σχολείο
• επηρεάζει την καθημερινή φροντίδα της οικογένειας
• συνοδεύεται από δύσπνοια
• συνοδεύεται από πόνο στο στήθος
• συνοδεύεται από ζάλη ή λιποθυμία
• συνοδεύεται από ταχυκαρδίες
• συνοδεύεται από πυρετό
• συνοδεύεται από νυχτερινές εφιδρώσεις
• συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους
• συνοδεύεται από έντονη υπνηλία μέσα στην ημέρα
• συνοδεύεται από αλλαγή στη διάθεση
• συνοδεύεται από έντονη δίψα ή συχνουρία
• εμφανίστηκε μετά από νέα φαρμακευτική αγωγή
• συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα που σας ανησυχούν

Η επίμονη κόπωση μπορεί να είναι απάντηση του οργανισμού σε έλλειψη ύπνου, στρες ή υπερκόπωση. Μπορεί όμως να σχετίζεται και με ιατρικές ή ψυχολογικές καταστάσεις που χρειάζονται διερεύνηση. [1], [2]

Ποιες είναι συχνές αιτίες κόπωσης;

Η κόπωση δεν έχει μία μόνο αιτία.

Μερικές συχνές αιτίες είναι:

• ανεπαρκής ύπνος
• κακή ποιότητα ύπνου
• έντονο άγχος
• αφυδάτωση
• ανεπαρκής πρόσληψη τροφής
• αναιμία
• χαμηλά επίπεδα σιδήρου
• θυρεοειδικές διαταραχές
• αυξημένο σάκχαρο
• λοιμώξεις
• φάρμακα
• διαταραχές διάθεσης
• υπνική άπνοια
• χρόνιος πόνος
• έντονη καθιστική ζωή
• απότομη αύξηση δραστηριότητας
• χρόνια νοσήματα

Ο γιατρός θα προσπαθήσει να καταλάβει αν η κόπωση είναι πιθανότερο να σχετίζεται με ρουτίνα, ύπνο, ψυχολογική επιβάρυνση, μεταβολικούς παράγοντες ή άλλο ιατρικό θέμα.

Κόπωση και ύπνος

Ο ύπνος είναι από τους πιο σημαντικούς παράγοντες ενέργειας.

Μετά τις διακοπές, πολλοί άνθρωποι έχουν ασταθή ύπνο. Κοιμούνται αργά, ξυπνούν αργά και μετά προσπαθούν να επιστρέψουν ξαφνικά σε πρωινό πρόγραμμα.

Αυτό μπορεί να προκαλέσει:

• πρωινή κόπωση
• υπνηλία
• πονοκέφαλο
• δυσκολία συγκέντρωσης
• εκνευρισμό
• χαμηλή απόδοση
• μειωμένη διάθεση

Η σταθερή ώρα ύπνου και ξυπνήματος βοηθά το σώμα να επανέλθει σε ρυθμό. Ο επαρκής ύπνος συνδέεται με καλύτερη προσοχή, διάθεση, μνήμη και καθημερινή λειτουργικότητα. [3]

Πρακτικά, μπορεί να βοηθήσει:

• να κοιμάστε και να ξυπνάτε σε σταθερή ώρα
• να μειώνετε τις οθόνες πριν τον ύπνο
• να αποφεύγετε πολλή καφεΐνη αργά μέσα στην ημέρα
• να κρατάτε το υπνοδωμάτιο ήρεμο και σκοτεινό
• να κάνετε χαλαρή βραδινή ρουτίνα
• να αποφεύγετε έντονη εργασία μέχρι αργά

Αν η αϋπνία επιμένει ή υπάρχει έντονη υπνηλία μέσα στην ημέρα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Κόπωση και οθόνες

Οι οθόνες επηρεάζουν τη ρουτίνα, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται μέχρι αργά.

Σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες, οι οθόνες μπορεί να μειώνουν τον χρόνο ύπνου, να δυσκολεύουν τη χαλάρωση και να αντικαθιστούν φυσική δραστηριότητα ή ξεκούραση.

Η χρήση οθονών δεν είναι από μόνη της «κακή». Το θέμα είναι η ισορροπία.

Χρειάζεται προσοχή όταν:

• οι οθόνες χρησιμοποιούνται στο κρεβάτι
• η χρήση συνεχίζεται μέχρι αργά τη νύχτα
• η οθόνη μειώνει τον ύπνο
• το παιδί ή ο ενήλικας ξυπνά κουρασμένος
• υπάρχει δυσκολία συγκέντρωσης
• η χρήση προκαλεί εκνευρισμό όταν σταματά
• αντικαθιστά την κίνηση, την επικοινωνία ή την ξεκούραση

Η σταδιακή μείωση οθονών πριν τον ύπνο μπορεί να βοηθήσει στην επιστροφή σε καλύτερη ρουτίνα.

Κόπωση και φυσική δραστηριότητα

Όταν κάποιος είναι κουρασμένος, συχνά σταματά να κινείται.

Όμως η πλήρης αδράνεια μπορεί να κάνει την κόπωση χειρότερη.

Η ήπια και σταδιακή φυσική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει την ενέργεια, τον ύπνο, τη διάθεση και τη γενική υγεία. [4]

Δεν χρειάζεται έντονη άσκηση απότομα.

Μπορεί να βοηθήσει:

• καθημερινό περπάτημα
• μικρά διαλείμματα από την καρέκλα
• ήπια άσκηση
• διατάσεις
• σταδιακή αύξηση δραστηριότητας
• περισσότερη κίνηση μέσα στην ημέρα
• αποφυγή πολύωρης καθιστικής στάσης

Αν όμως η κόπωση συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, ζάλη, λιποθυμική τάση ή ταχυκαρδίες με την άσκηση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση πριν αυξηθεί η δραστηριότητα.

Κόπωση σε παιδιά μετά τις διακοπές

Στα παιδιά, η κόπωση μετά τις διακοπές μπορεί να συνδέεται με την επιστροφή στο πρωινό σχολικό πρόγραμμα.

Το παιδί μπορεί να είναι κουρασμένο επειδή:

• κοιμάται αργά
• ξυπνά απότομα νωρίς
• περνά πολλές ώρες σε οθόνες
• έχει άγχος για το σχολείο
• δεν τρώει καλά το πρωί
• δεν πίνει αρκετό νερό
• έχει έντονο πρόγραμμα δραστηριοτήτων
• έχει πρόσφατη ίωση
• δυσκολεύεται στη σχολική προσαρμογή

Όμως, η κόπωση στα παιδιά χρειάζεται αξιολόγηση όταν:

• επιμένει
• το παιδί δεν συμμετέχει στις δραστηριότητες
• κοιμάται υπερβολικά μέσα στην ημέρα
• έχει πονοκεφάλους ή ζάλη
• έχει απώλεια βάρους
• έχει πυρετό
• έχει συχνές λοιμώξεις
• έχει δυσκολία στην αναπνοή
• έχει αλλαγή συμπεριφοράς
• έχει μειωμένη σχολική λειτουργικότητα

Η παιδιατρική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσει αν η κόπωση σχετίζεται με ρουτίνα ή αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

Κόπωση σε εφήβους

Οι έφηβοι συχνά έχουν διαφορετικό πρόγραμμα ύπνου, αυξημένες υποχρεώσεις, οθόνες, σχολικό άγχος και κοινωνικές δραστηριότητες.

Η κόπωση στους εφήβους μπορεί να συνδέεται με:

• λίγες ώρες ύπνου
• χρήση κινητού μέχρι αργά
• σχολικό άγχος
• εξεταστική πίεση
• κακή διατροφή
• μειωμένη φυσική δραστηριότητα
• συναισθηματική επιβάρυνση
• αναιμία
• θυρεοειδικά ή άλλα ιατρικά θέματα

Οι γονείς δεν πρέπει να θεωρούν αυτόματα ότι ο έφηβος «τεμπελιάζει».

Χρειάζεται συζήτηση, παρατήρηση και αξιολόγηση όταν η κόπωση επιμένει ή επηρεάζει το σχολείο, τη διάθεση και την καθημερινότητα.

Κόπωση σε ενήλικες μετά την επιστροφή στην εργασία

Στους ενήλικες, η κόπωση μετά τις διακοπές μπορεί να συνδέεται με την επιστροφή σε απαιτητικό πρόγραμμα.

Μπορεί να σχετίζεται με:

• πολλές ώρες εργασίας
• καθιστική ζωή
• άγχος
• κακή ποιότητα ύπνου
• περισσότερη καφεΐνη
• λιγότερη άσκηση
• γεύματα χωρίς πρόγραμμα
• επαγγελματική πίεση
• φροντίδα οικογένειας
• χρόνιο στρες

Όμως, ο ενήλικας χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν η κόπωση:

• επιμένει
• επηρεάζει την εργασία
• δεν εξηγείται από το πρόγραμμα
• συνοδεύεται από δύσπνοια
• συνοδεύεται από πόνο στο στήθος
• συνοδεύεται από ταχυκαρδίες
• συνοδεύεται από ζάλη ή λιποθυμία
• συνοδεύεται από απώλεια βάρους
• συνοδεύεται από έντονη δίψα ή συχνουρία
• συνοδεύεται από αλλαγή διάθεσης ή ύπνου

Η παθολογική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να αποφασιστεί αν χρειάζεται έλεγχος αίματος, σάκχαρο, θυρεοειδής, σίδηρος, έλεγχος πίεσης ή άλλη διερεύνηση.

Κόπωση και σάκχαρο

Η κόπωση μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα με αυξημένο σάκχαρο ή διαταραχή μεταβολισμού της γλυκόζης.

Ο έλεγχος για προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2 μπορεί να είναι χρήσιμος σε ενήλικες με αυξημένο βάρος ή άλλους παράγοντες κινδύνου, ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό. [5]

Συμπτώματα που χρειάζονται συζήτηση με γιατρό είναι:

• έντονη δίψα
• συχνουρία
• έντονη κόπωση
• θολή όραση
• ανεξήγητη απώλεια βάρους
• συχνές λοιμώξεις
• αργή επούλωση πληγών

Αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνουν απαραίτητα διαβήτη, αλλά χρειάζονται αξιολόγηση όταν επιμένουν ή συνδυάζονται με παράγοντες κινδύνου.

Κόπωση και πίεση

Η αυξημένη αρτηριακή πίεση μπορεί να υπάρχει χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Δεν προκαλεί πάντα κόπωση, αλλά είναι σημαντικό να ελέγχεται, ειδικά σε ενήλικες με παράγοντες κινδύνου. [6]

Η πίεση χρειάζεται αξιολόγηση όταν:

• υπάρχουν συχνά αυξημένες μετρήσεις
• υπάρχει οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης
• υπάρχει αυξημένο βάρος
• υπάρχει καθιστική ζωή
• υπάρχει διαβήτης ή προδιαβήτης
• υπάρχουν αυξημένα λιπίδια
• υπάρχει κάπνισμα
• υπάρχουν πονοκέφαλοι, ζάλη ή άλλα συμπτώματα

Αν υπάρχει πολύ υψηλή πίεση μαζί με πόνο στο στήθος, δύσπνοια, σύγχυση, νευρολογικά συμπτώματα ή έντονο ξαφνικό πονοκέφαλο, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

Κόπωση και θυρεοειδής

Ο θυρεοειδής μπορεί να επηρεάσει την ενέργεια, το βάρος, τη διάθεση, τον καρδιακό ρυθμό και τη θερμοκρασία του σώματος.

Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει θυρεοειδικό έλεγχο όταν η κόπωση συνοδεύεται από:

• ανεξήγητη αύξηση ή απώλεια βάρους
• αίσθημα κρύου ή ζέστης
• ταχυκαρδίες
• τριχόπτωση
• αλλαγές στη διάθεση
• δυσκοιλιότητα ή άλλες αλλαγές
• διαταραχές κύκλου
• οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδικής νόσου

Ο θυρεοειδικός έλεγχος δεν είναι απαραίτητος για όλους χωρίς λόγο.

Χρειάζεται ιατρική κρίση.

Κόπωση και αναιμία

Η αναιμία ή η έλλειψη σιδήρου μπορεί να προκαλέσει κόπωση.

Μπορεί επίσης να υπάρχουν:

• ωχρότητα
• ζάλη
• ταχυκαρδία
• δύσπνοια στην προσπάθεια
• αδυναμία
• πονοκέφαλοι
• μειωμένη αντοχή
• δυσκολία συγκέντρωσης

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει γενική αίματος ή έλεγχο σιδήρου όταν το ιστορικό και τα συμπτώματα το δικαιολογούν.

Δεν πρέπει να λαμβάνονται συμπληρώματα σιδήρου χωρίς ιατρική καθοδήγηση, ειδικά σε παιδιά ή σε άτομα με άλλα προβλήματα υγείας.

Κόπωση και ψυχική επιβάρυνση

Η κόπωση μπορεί να σχετίζεται και με ψυχική επιβάρυνση.

Άγχος, πίεση, συναισθηματική ένταση, burnout, κατάθλιψη ή παρατεταμένο στρες μπορεί να εμφανιστούν με σωματική κόπωση.

Συχνά συνυπάρχουν:

• κακός ύπνος
• χαμηλή διάθεση
• απώλεια ενδιαφέροντος
• ευερεθιστότητα
• δυσκολία συγκέντρωσης
• αλλαγές στην όρεξη
• αίσθημα υπερφόρτωσης
• σωματικά συμπτώματα χωρίς ξεκάθαρη αιτία

Αυτό δεν σημαίνει ότι «είναι όλα ψυχολογικά».

Σημαίνει ότι χρειάζεται συνολική αξιολόγηση.

Ο γιατρός μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσει αν χρειάζεται οργανικός έλεγχος, ψυχολογική υποστήριξη ή συνδυασμός.

Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Πότε η κόπωση είναι επείγον σύμπτωμα;

Η κόπωση από μόνη της συνήθως δεν είναι επείγον σύμπτωμα.

Όμως γίνεται ανησυχητική όταν συνοδεύεται από σοβαρά σημεία.

Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν η κόπωση συνοδεύεται από:

• πόνο ή πίεση στο στήθος
• ξαφνική δύσπνοια
• λιποθυμία
• σύγχυση
• ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα
• δυσκολία στην ομιλία
• έντονο ξαφνικό πονοκέφαλο
• σπασμούς
• σοβαρή αλλεργική αντίδραση
• αιμορραγία που δεν σταματά
• σοβαρή αφυδάτωση
• πολύ υψηλή πίεση με σοβαρά συμπτώματα
• σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας

Σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν πρέπει να περιμένετε προγραμματισμένο ραντεβού. Πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων. [7]

Τι εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;

Οι εξετάσεις αποφασίζονται από τον γιατρό.

Δεν υπάρχει μία λίστα εξετάσεων για κάθε άνθρωπο με κόπωση.

Ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει:

• γενική αίματος
• σίδηρο ή φερριτίνη
• σάκχαρο
• γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
• θυρεοειδικό έλεγχο
• νεφρική λειτουργία
• ηπατική λειτουργία
• ηλεκτρολύτες
• δείκτες φλεγμονής
• γενική ούρων
• έλεγχο βιταμινών, όταν υπάρχει ένδειξη
• ηλεκτροκαρδιογράφημα, όταν υπάρχει λόγος
• άλλες εξετάσεις ανάλογα με την εικόνα

Μερικές φορές ο γιατρός μπορεί να προτείνει αλλαγές στη ρουτίνα και επανέλεγχο.

Άλλες φορές μπορεί να χρειάζεται πιο άμεσος εργαστηριακός ή διαγνωστικός έλεγχος.

Γιατί δεν πρέπει να κάνω εξετάσεις μόνος μου χωρίς καθοδήγηση;

Η κόπωση έχει πολλές πιθανές αιτίες.

Αν γίνουν πολλές εξετάσεις χωρίς σωστή ιατρική κατεύθυνση, μπορεί να δημιουργηθεί σύγχυση.

Ένα αποτέλεσμα μπορεί να είναι οριακό χωρίς να εξηγεί την κόπωση.

Ένα άλλο αποτέλεσμα μπορεί να φαίνεται φυσιολογικό αλλά να μην αποκλείει όλα τα πιθανά αίτια.

Ο γιατρός αξιολογεί:

• τα συμπτώματα
• τη διάρκεια
• την ηλικία
• το ιστορικό
• τα φάρμακα
• τον ύπνο
• τη διατροφή
• την εργασία ή το σχολείο
• προηγούμενες εξετάσεις
• οικογενειακό ιστορικό
• κλινική εικόνα

Έτσι μπορεί να αποφασίσει ποιες εξετάσεις έχουν νόημα και πώς πρέπει να ερμηνευτούν.

Τι να παρατηρήσετε πριν το ραντεβού;

Πριν το ραντεβού, σημειώστε:

• πότε ξεκίνησε η κόπωση
• αν εμφανίστηκε μετά από ταξίδι ή λοίμωξη
• αν βελτιώνεται με ύπνο
• αν είναι χειρότερη το πρωί ή το βράδυ
• αν επηρεάζει την εργασία ή το σχολείο
• αν υπάρχει δύσπνοια
• αν υπάρχει πόνος στο στήθος
• αν υπάρχει ζάλη
• αν υπάρχει απώλεια βάρους
• αν υπάρχει πυρετός
• αν υπάρχει αλλαγή διάθεσης
• αν άλλαξαν φάρμακα
• πόσες ώρες κοιμάστε
• πόση καφεΐνη καταναλώνετε
• αν υπάρχουν οθόνες πριν τον ύπνο

Αυτές οι πληροφορίες βοηθούν τον γιατρό να πάρει καλύτερο ιστορικό.

Τι να φέρετε στο ραντεβού;

Στο ραντεβού είναι χρήσιμο να έχετε:

• προηγούμενες εξετάσεις
• λίστα φαρμάκων
• λίστα συμπληρωμάτων
• πληροφορίες για αλλεργίες
• μετρήσεις πίεσης, αν υπάρχουν
• βιβλιάριο υγείας παιδιού, αν αφορά παιδί
• σημειώσεις για ύπνο
• σημειώσεις για συμπτώματα
• οικογενειακό ιστορικό
• τυχόν πρόσφατες γνωματεύσεις

Αν η κόπωση αφορά παιδί, βοηθούν επίσης παρατηρήσεις από το σχολείο ή τις δραστηριότητες.

Πώς βοηθά το ΔΙΚΤΑΙΟΝ;

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο, μπορούμε να βοηθήσουμε στην αξιολόγηση της κόπωσης σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορούμε να σας καθοδηγήσουμε για:

• παιδιατρική αξιολόγηση
• παθολογική αξιολόγηση ενηλίκων
• έλεγχο ύπνου και ρουτίνας
• αξιολόγηση πίεσης, σακχάρου και παραγόντων κινδύνου
• διαγνωστικές εξετάσεις όταν ζητηθούν από τον γιατρό
• ΩΡΛ αξιολόγηση όταν υπάρχει ροχαλητό ή υποψία κακής ποιότητας ύπνου
• νευρολογική ή παιδονευρολογική αξιολόγηση όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα
• καθοδήγηση για το επόμενο πρακτικό βήμα

Στόχος μας είναι να βοηθήσουμε να ξεκαθαρίσει αν η κόπωση σχετίζεται με απλή προσαρμογή ή αν χρειάζεται πιο στοχευμένος έλεγχος.

Πότε να κλείσετε ραντεβού;

Κλείστε ραντεβού αν:

• η κόπωση επιμένει
• δεν βελτιώνεται με ξεκούραση
• επηρεάζει την εργασία ή το σχολείο
• συνοδεύεται από πονοκεφάλους
• συνοδεύεται από ζάλη
• συνοδεύεται από δύσπνοια
• συνοδεύεται από αλλαγές βάρους
• συνοδεύεται από διαταραχές ύπνου
• υπάρχει έντονη υπνηλία
• υπάρχουν ταχυκαρδίες
• υπάρχει ιστορικό αναιμίας, θυρεοειδούς, σακχάρου ή πίεσης
• ανησυχείτε και θέλετε ιατρική καθοδήγηση

Αν υπάρχουν σοβαρά ή ξαφνικά συμπτώματα, ζητήστε άμεσα επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι φυσιολογική η κόπωση μετά τις διακοπές;
Ναι, μπορεί να είναι φυσιολογική για λίγες ημέρες, ειδικά μετά από αλλαγή ύπνου, ταξίδι, ζέστη, άγχος ή απότομη επιστροφή στη ρουτίνα. Αν όμως επιμένει ή επηρεάζει την καθημερινότητα, χρειάζεται αξιολόγηση.

---

Πότε η κόπωση χρειάζεται γιατρό;
Όταν επιμένει για εβδομάδες, δεν βελτιώνεται με ξεκούραση ή συνοδεύεται από δύσπνοια, πόνο στο στήθος, ζάλη, λιποθυμία, πυρετό, απώλεια βάρους, νυχτερινές εφιδρώσεις ή έντονη υπνηλία. [1], [2]

---

Μπορεί ο κακός ύπνος να προκαλέσει κόπωση;
Ναι. Ο ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος μπορεί να προκαλέσει κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, πονοκεφάλους, ευερεθιστότητα και χαμηλή ενέργεια. [3]

---

Μπορεί η αφυδάτωση να προκαλέσει κόπωση;
Ναι, η αφυδάτωση μπορεί να συμβάλει σε κόπωση, ζάλη και πονοκέφαλο, ειδικά μετά από ζέστη, ταξίδια ή αυξημένη δραστηριότητα.

---

Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν για κόπωση;
Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει γενική αίματος, σίδηρο, σάκχαρο, θυρεοειδικό έλεγχο, νεφρική ή ηπατική λειτουργία, γενική ούρων ή άλλες εξετάσεις, ανάλογα με το ιστορικό και τα συμπτώματα.

---

Η κόπωση μπορεί να σχετίζεται με σάκχαρο;
Ναι. Η έντονη κόπωση, ειδικά μαζί με δίψα, συχνουρία, θολή όραση ή απώλεια βάρους, χρειάζεται αξιολόγηση για πιθανή διαταραχή σακχάρου. [5]

---

Η κόπωση σε παιδί χρειάζεται πάντα εξετάσεις;
Όχι. Ο παιδίατρος θα κρίνει αν χρειάζονται εξετάσεις. Αν η κόπωση σχετίζεται με ύπνο και ρουτίνα μπορεί να χρειάζεται παρακολούθηση. Αν επιμένει ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστεί έλεγχος.

---

Πότε η κόπωση είναι επείγουσα;
Όταν συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμία, σύγχυση, ξαφνική αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, σπασμούς ή σοβαρή αλλεργική αντίδραση. [7]

---

Μπορεί η άσκηση να βοηθήσει στην κόπωση;
Η ήπια και σταδιακή φυσική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει την ενέργεια, τον ύπνο και τη διάθεση. Αν όμως η άσκηση προκαλεί δύσπνοια, πόνο στο στήθος, ζάλη ή λιποθυμική τάση, χρειάζεται πρώτα ιατρική αξιολόγηση. [4]

---

Πώς μπορεί να βοηθήσει το ΔΙΚΤΑΙΟΝ;
Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να βοηθήσουμε με παιδιατρική, παθολογική και διαγνωστική καθοδήγηση, ώστε να αξιολογηθεί αν η κόπωση είναι απλή προσαρμογή ή αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

Διαβάστε επίσης

• Οικογενειακός Προληπτικός Έλεγχος πριν την Επιστροφή στο Σχολείο ή την Εργασία
• Ο πλήρης οδηγός οικογενειακού προληπτικού ελέγχου πριν την επιστροφή στο σχολείο και την εργασία
• Check-up ενηλίκων πριν την επιστροφή στην εργασία
• Ύπνος, οθόνες και ρουτίνα μετά το καλοκαίρι
• Οικογενειακό check-up: ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;
• Συμπτώματα πριν το σχολείο ή την εργασία που δεν πρέπει να αγνοηθούν