Καρδιοεγκεφαλική Πρόληψη: Πλήρης Οδηγός για Καρδιά, Αγγεία & Εγκέφαλο

Η καρδιά και ο εγκέφαλος δεν λειτουργούν ξεχωριστά.

Συνδέονται μέσα από τα αγγεία και την κυκλοφορία του αίματος.

Όταν η πίεση, η χοληστερόλη, το σάκχαρο, το κάπνισμα ή άλλοι παράγοντες επιβαρύνουν τα αγγεία, μπορεί να επηρεαστεί τόσο η καρδιά όσο και ο εγκέφαλος. Γι’ αυτό η πρόληψη δεν αφορά μόνο ένα όργανο. Αφορά ολόκληρο το καρδιαγγειακό και εγκεφαλικό σύστημα. [1], [2]

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη σημαίνει ότι εξετάζουμε έγκαιρα τους παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για καρδιακό επεισόδιο, εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο.

Δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται τις ίδιες εξετάσεις.

Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να κάνει υπέρηχο καρωτίδων χωρίς λόγο.

Σημαίνει ότι ο γιατρός αξιολογεί το ιστορικό, τα συμπτώματα, την ηλικία, τους παράγοντες κινδύνου και την κλινική εικόνα, ώστε να αποφασίσει ποιος έλεγχος είναι πραγματικά χρήσιμος.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο, στον Στρόβολο Λευκωσίας, μπορούμε να βοηθήσουμε με ιατρική καθοδήγηση, καρδιολογική και νευρολογική αξιολόγηση, διαγνωστικές εξετάσεις και υπέρηχο καρωτίδων όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.

Για γενική ενημέρωση και ραντεβού, μπορείτε να δείτε και τη σελίδα μας για καρδιοεγκεφαλική πρόληψη στη Λευκωσία.

Άμεση απάντηση: Τι είναι η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη;

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη είναι η οργανωμένη αξιολόγηση των παραγόντων που μπορεί να επηρεάσουν την καρδιά, τα αγγεία και τον εγκέφαλο.

Ο στόχος είναι να αναγνωριστούν έγκαιρα καταστάσεις όπως:

• υψηλή αρτηριακή πίεση
• αυξημένη χοληστερόλη
• διαβήτης ή προδιαβήτης
• κάπνισμα
• παχυσαρκία
• καθιστική ζωή
• καρδιακές αρρυθμίες
• οικογενειακό ιστορικό καρδιακού ή εγκεφαλικού επεισοδίου
• συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με την κυκλοφορία ή το νευρικό σύστημα

Η πρόληψη δεν είναι μία εξέταση.

Είναι μια συνολική ιατρική προσέγγιση.

Μπορεί να περιλαμβάνει συζήτηση ιστορικού, κλινική εξέταση, έλεγχο πίεσης, εργαστηριακές εξετάσεις, καρδιολογική εκτίμηση, νευρολογική εκτίμηση ή απεικονιστικό/υπερηχογραφικό έλεγχο, ανάλογα με την περίπτωση. [1], [2], [3]

Η κατάλληλη αξιολόγηση εξαρτάται πάντα από τον ασθενή.

Γιατί η καρδιά και ο εγκέφαλος συνδέονται;

Ο εγκέφαλος χρειάζεται συνεχή παροχή αίματος και οξυγόνου για να λειτουργεί σωστά.

Η καρδιά αντλεί αίμα προς όλο το σώμα.

Τα αγγεία μεταφέρουν το αίμα προς τα όργανα, μαζί και προς τον εγκέφαλο.

Όταν τα αγγεία στενεύουν, όταν η πίεση είναι υψηλή, όταν υπάρχει αυξημένη χοληστερόλη ή όταν η καρδιά δεν λειτουργεί ομαλά, μπορεί να επηρεαστεί η κυκλοφορία του αίματος. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά και εγκεφαλικά επεισόδια. [1], [2]

Ένα καρδιακό πρόβλημα μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο.

Ένα αγγειακό πρόβλημα μπορεί να επηρεάσει και την καρδιά και τον εγκέφαλο.

Για παράδειγμα, ορισμένες καρδιακές αρρυθμίες μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο δημιουργίας θρόμβου. Ένας θρόμβος μπορεί να μετακινηθεί και να επηρεάσει την αιμάτωση του εγκεφάλου. [4]

Επίσης, η αθηροσκλήρωση, δηλαδή η συσσώρευση λιπώδους υλικού και πλάκας μέσα στα αγγεία, μπορεί να επηρεάσει αρτηρίες σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως οι στεφανιαίες αρτηρίες της καρδιάς και οι καρωτίδες στον λαιμό. [5]

Γι’ αυτό η πρόληψη χρειάζεται ευρύτερη ματιά.

Δεν αρκεί πάντα να κοιτάμε μόνο ένα σύμπτωμα ή μόνο μία εξέταση.

Χρειάζεται να καταλάβουμε το συνολικό προφίλ κινδύνου του ασθενούς.

Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες κινδύνου;

Οι παράγοντες κινδύνου είναι στοιχεία που μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα καρδιαγγειακού ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Δεν σημαίνει ότι όποιος έχει έναν παράγοντα κινδύνου θα πάθει σίγουρα πρόβλημα.

Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται προσοχή, σωστή παρακολούθηση και ιατρική καθοδήγηση.

Υψηλή αρτηριακή πίεση

Η υψηλή αρτηριακή πίεση είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για την καρδιά, τα αγγεία και τον εγκέφαλο. Μπορεί να επιβαρύνει τα αγγεία για χρόνια, συχνά χωρίς έντονα συμπτώματα. [1], [2]

Πολλοί άνθρωποι έχουν πίεση χωρίς να το γνωρίζουν.

Γι’ αυτό η μέτρηση και η σωστή παρακολούθηση είναι σημαντικές.

Η πίεση δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από μία τυχαία μέτρηση. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επαναλαμβανόμενες μετρήσεις ή πιο οργανωμένη παρακολούθηση, ανάλογα με την περίπτωση.

Αυξημένη χοληστερόλη

Η αυξημένη χοληστερόλη μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας μέσα στα αγγεία.

Με απλά λόγια, μπορεί να βοηθήσει στη σταδιακή στένωση των αγγείων.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία του αίματος προς την καρδιά ή τον εγκέφαλο. [1], [5]

Η χοληστερόλη δεν “φαίνεται” πάντα με συμπτώματα.

Ένα άτομο μπορεί να αισθάνεται καλά και να έχει αυξημένες τιμές.

Γι’ αυτό ο εργαστηριακός έλεγχος και η ιατρική ερμηνεία των αποτελεσμάτων είναι σημαντικά.

Διαβήτης και προδιαβήτης

Το αυξημένο σάκχαρο μπορεί να επηρεάσει τα αγγεία και να αυξήσει τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο.

Ο διαβήτης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν πίεση, χοληστερόλη, κάπνισμα ή αυξημένο βάρος. [1], [2]

Η πρόληψη σε άτομα με διαβήτη δεν αφορά μόνο το σάκχαρο.

Αφορά επίσης την πίεση, τη χοληστερόλη, το βάρος, τη φυσική δραστηριότητα και τη συνολική καρδιοαγγειακή παρακολούθηση.

Κάπνισμα

Το κάπνισμα επιβαρύνει τα αγγεία και αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

Η διακοπή του καπνίσματος είναι μία από τις πιο σημαντικές κινήσεις για τη μείωση του κινδύνου. [1], [2]

Δεν έχει σημασία μόνο πόσα χρόνια καπνίζει κάποιος.

Σημασία έχει και η συνολική εικόνα του ασθενούς: πίεση, χοληστερόλη, διαβήτης, ηλικία, οικογενειακό ιστορικό και άλλα στοιχεία.

Παχυσαρκία και καθιστική ζωή

Το αυξημένο βάρος και η έλλειψη κίνησης μπορεί να συνδέονται με υψηλή πίεση, διαβήτη, αυξημένη χοληστερόλη και επιβάρυνση της καρδιάς. [2], [3]

Η πρόληψη δεν απαιτεί ακραίες αλλαγές.

Συχνά ξεκινά με μικρά, σταθερά βήματα.

Περισσότερη καθημερινή κίνηση, καλύτερη διατροφή, καλύτερος ύπνος και σταδιακή απώλεια βάρους, όταν χρειάζεται, μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας συνολικής στρατηγικής.

Ο γιατρός θα κρίνει τι είναι ασφαλές και κατάλληλο για κάθε ασθενή.

Οικογενειακό ιστορικό

Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρδιακού επεισοδίου, εγκεφαλικού, υψηλής χοληστερόλης ή αιφνίδιου καρδιακού συμβάντος, ο κίνδυνος μπορεί να είναι αυξημένος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα εμφανιστεί απαραίτητα πρόβλημα.

Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται καλύτερη γνώση του ατομικού κινδύνου και πιο οργανωμένη ιατρική παρακολούθηση.

Ποια συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με καρδιοεγκεφαλικό κίνδυνο;

Πολλά συμπτώματα μπορεί να έχουν απλές αιτίες.

Ζάλη, κόπωση, πονοκέφαλος ή μούδιασμα δεν σημαίνουν πάντα κάτι σοβαρό.

Όμως όταν εμφανίζονται ξαφνικά, επιμένουν, επαναλαμβάνονται ή συνδυάζονται με άλλα συμπτώματα, χρειάζονται προσοχή.

Η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο “είναι σοβαρό;”

Η σωστή ερώτηση είναι:

“Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση για να καταλάβουμε την αιτία;”

Συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή

Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση αν εμφανίζετε:

• επαναλαμβανόμενη ζάλη
• αστάθεια ή δυσκολία στο περπάτημα
• μούδιασμα στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι
• αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος
• δυσκολία στην ομιλία
• δυσκολία στην κατανόηση
• θολή ή διπλή όραση
• ξαφνική απώλεια όρασης
• πόνο ή πίεση στο στήθος
• ταχυκαρδίες ή αίσθημα ακανόνιστων παλμών
• δύσπνοια
• λιποθυμικό επεισόδιο
• ξαφνικό έντονο πονοκέφαλο

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται με πολλές διαφορετικές αιτίες.

Ο γιατρός θα αξιολογήσει αν χρειάζεται καρδιολογικός έλεγχος, νευρολογική εκτίμηση, εργαστηριακός έλεγχος ή άλλη εξέταση.

Για περισσότερη ενημέρωση σχετικά με νευρολογικά συμπτώματα, μπορείτε να δείτε τη σελίδα μας για Νευρολογία.

Ποια συμπτώματα είναι επείγοντα;

Ορισμένα συμπτώματα χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση.

Αν εμφανιστεί ξαφνικά ένα από τα παρακάτω, ο ασθενής πρέπει να απευθυνθεί άμεσα στις υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων:

• ξαφνική αδυναμία στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι
• ξαφνικό μούδιασμα στη μία πλευρά του σώματος
• ξαφνική δυσκολία στην ομιλία
• ξαφνική δυσκολία στην κατανόηση
• ξαφνική απώλεια ισορροπίας
• ξαφνική διαταραχή όρασης
• ξαφνικός πολύ έντονος πονοκέφαλος
• πόνος στο στήθος με δύσπνοια, ιδρώτα ή έντονη αδυναμία
• λιποθυμία ή σοβαρή σύγχυση

Αυτά τα συμπτώματα δεν πρέπει να περιμένουν προγραμματισμένο ραντεβού.

Δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με “ας δούμε αν θα περάσει”.

Μπορεί να σχετίζονται με εγκεφαλικό, καρδιακό επεισόδιο ή άλλη σοβαρή κατάσταση που χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. [6]

Αν υπάρχει υποψία εγκεφαλικού, ο χρόνος είναι σημαντικός.

Η άμεση επικοινωνία με τις υπηρεσίες επειγόντων είναι πιο ασφαλής από την αναμονή.

Τι είναι το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο;

Το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο είναι ένα επεισόδιο με συμπτώματα που μοιάζουν με εγκεφαλικό, αλλά υποχωρούν.

Μπορεί να διαρκέσει λίγα λεπτά ή περισσότερο.

Το σημαντικό είναι ότι τα συμπτώματα περνούν.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοηθούν.

Ένα παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο μπορεί να είναι προειδοποιητικό σημάδι ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για μελλοντικό εγκεφαλικό. Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση, ακόμη και αν ο ασθενής αισθάνεται καλά μετά. [7]

Πιθανά συμπτώματα είναι:

• προσωρινό μούδιασμα
• προσωρινή αδυναμία
• δυσκολία στην ομιλία που περνά
• θολή όραση που βελτιώνεται
• αστάθεια ή ζάλη που υποχωρεί
• προσωρινή δυσκολία στην κατανόηση

Δεν είναι ασφαλές να αποφασίσει ο ασθενής μόνος του αν ήταν “κάτι απλό”.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνει από γιατρό.

Πρόληψη ή screening; Ποια είναι η διαφορά;

Η πρόληψη δεν σημαίνει ότι κάνουμε όλες τις εξετάσεις σε όλους.

Η πρόληψη σημαίνει ότι εντοπίζουμε ποιος έχει αυξημένο κίνδυνο και ποια εξέταση έχει νόημα για τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Το screening σημαίνει μαζικός έλεγχος σε άτομα χωρίς συμπτώματα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το screening είναι χρήσιμο.

Σε άλλες, δεν προσφέρει όφελος ή μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, περιττές εξετάσεις ή λάθος ερμηνεία.

Για παράδειγμα, ο υπέρηχος καρωτίδων είναι χρήσιμη εξέταση όταν υπάρχει σωστή ένδειξη.

Όμως δεν συστήνεται ως γενικός μαζικός έλεγχος για όλους τους ασυμπτωματικούς ενήλικες. [8]

Αυτό είναι σημαντικό.

Δεν θέλουμε να κάνουμε εξετάσεις απλώς για να “κάνουμε κάτι”.

Θέλουμε οι εξετάσεις να απαντούν σε πραγματικό ιατρικό ερώτημα.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, η προσέγγισή μας είναι να βοηθήσουμε τον ασθενή να καταλάβει ποια αξιολόγηση χρειάζεται, με βάση τα συμπτώματα, το ιστορικό και την ιατρική κρίση.

Πότε μπορεί να χρειαστεί υπέρηχος καρωτίδων;

Οι καρωτίδες είναι μεγάλα αγγεία στον λαιμό που μεταφέρουν αίμα προς τον εγκέφαλο.

Ο υπέρηχος καρωτίδων είναι μια μη επεμβατική εξέταση που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να αξιολογήσει τη ροή του αίματος και πιθανή στένωση στις καρωτίδες. [5]

Μπορεί να ζητηθεί όταν ο γιατρός θέλει να διερευνήσει αν υπάρχει στένωση ή αθηρωματική πλάκα που επηρεάζει τη ροή του αίματος.

Μπορεί να έχει ρόλο σε ασθενείς με συγκεκριμένα συμπτώματα, ιστορικό ή κλινικά ευρήματα.

Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζεται, με βάση:

• συμπτώματα που μοιάζουν με παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο
• ιστορικό εγκεφαλικού ή παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου
• αγγειακούς παράγοντες κινδύνου
• ευρήματα στην κλινική εξέταση
• συνολικό καρδιοαγγειακό προφίλ
• προηγούμενες εξετάσεις ή ιατρικές οδηγίες

Ο υπέρηχος καρωτίδων δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση.

Είναι εργαλείο που βοηθά τον γιατρό όταν υπάρχει σωστό ερώτημα.

Για περισσότερη ενημέρωση για εξετάσεις στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορείτε να δείτε τη σελίδα μας για Διαγνωστικές Υπηρεσίες.

Ποια είναι η θέση της Καρδιολογίας στην καρδιοεγκεφαλική πρόληψη;

Η καρδιολογική αξιολόγηση μπορεί να είναι σημαντική όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ή συμπτώματα που σχετίζονται με την καρδιά και την κυκλοφορία.

Ο καρδιολόγος μπορεί να αξιολογήσει:

• πίεση
• πόνο ή βάρος στο στήθος
• δύσπνοια
• ταχυκαρδίες
• αίσθημα αρρυθμίας
• λιποθυμικά επεισόδια
• καρδιαγγειακό ιστορικό
• οικογενειακό ιστορικό
• ανάγκη για περαιτέρω καρδιολογικό έλεγχο

Η καρδιά μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αρρυθμίες ή άλλες καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης ή μειωμένης κυκλοφορίας.

Γι’ αυτό, σε ορισμένους ασθενείς, η καρδιολογική αξιολόγηση είναι βασικό μέρος της πρόληψης.

Η καρδιολογική εκτίμηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.

Σημαίνει ότι χρειάζεται να κατανοηθεί καλύτερα ο κίνδυνος και να αποφασιστούν τα επόμενα βήματα.

Ποια είναι η θέση της Νευρολογίας;

Η νευρολογική αξιολόγηση είναι σημαντική όταν υπάρχουν συμπτώματα που μπορεί να προέρχονται από τον εγκέφαλο, τα νεύρα ή την κυκλοφορία προς τον εγκέφαλο.

Ο νευρολόγος μπορεί να αξιολογήσει:

• ζάλη
• αστάθεια
• μούδιασμα
• αδυναμία
• διαταραχές ομιλίας
• διαταραχές όρασης
• επεισόδια σύγχυσης
• πονοκέφαλο με νευρολογικά χαρακτηριστικά
• συμπτώματα που εμφανίζονται ξαφνικά και μετά περνούν

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο νευρολόγος μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, υπερηχογραφικός έλεγχος, απεικονιστικός έλεγχος ή επείγουσα αξιολόγηση.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να σας καθοδηγήσουμε προς το κατάλληλο ραντεβού, ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιστορικό σας.

Πώς γίνεται η διαγνωστική προσέγγιση στην καρδιοεγκεφαλική πρόληψη;

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη ξεκινά με μια απλή αλλά πολύ σημαντική διαδικασία: ο γιατρός πρέπει πρώτα να καταλάβει τον άνθρωπο, όχι μόνο τις εξετάσεις του.

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να απαντά σε όλα.

Δεν υπάρχει ένα “πακέτο” που να είναι κατάλληλο για όλους.

Η σωστή προσέγγιση ξεκινά από το ιστορικό, τα συμπτώματα, τους παράγοντες κινδύνου και την κλινική εικόνα. Μετά, ο γιατρός αποφασίζει ποιες εξετάσεις έχουν πραγματικό νόημα.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να βοηθήσουμε τον ασθενή να οργανώσει αυτή την αξιολόγηση με πρακτικό τρόπο, μέσα από τις κατάλληλες ειδικότητες και τις διαγνωστικές υπηρεσίες που χρειάζονται, ανάλογα με την περίπτωση.

Η αξιολόγηση μπορεί να αφορά την καρδιά, τα αγγεία, τον εγκέφαλο ή συνδυασμό αυτών.

Το πρώτο βήμα: σωστό ιατρικό ιστορικό

Το ιατρικό ιστορικό είναι συχνά το πιο σημαντικό μέρος της αξιολόγησης.

Ο γιατρός θα ρωτήσει:

• ποια συμπτώματα υπάρχουν
• πότε εμφανίστηκαν
• πόσο διαρκούν
• αν εμφανίζονται ξαφνικά ή σταδιακά
• αν επαναλαμβάνονται
• αν σχετίζονται με κόπωση, άσκηση, στρες ή αλλαγή στάσης
• αν υπάρχει πόνος στο στήθος
• αν υπάρχει δύσπνοια
• αν υπάρχει ζάλη, μούδιασμα, αδυναμία ή αστάθεια
• αν υπάρχει δυσκολία στην ομιλία ή στην όραση
• αν υπάρχουν γνωστά προβλήματα πίεσης, χοληστερόλης ή σακχάρου
• ποια φάρμακα λαμβάνει ο ασθενής
• αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρδιάς ή εγκεφαλικού

Αυτό βοηθά τον γιατρό να ξεχωρίσει αν η περίπτωση μοιάζει περισσότερο καρδιολογική, νευρολογική, αγγειακή, μεταβολική ή κάτι άλλο.

Για παράδειγμα, μια απλή ζάλη μπορεί να έχει πολλές αιτίες.

Μπορεί να σχετίζεται με πίεση, αυχενικό πρόβλημα, ίλιγγο, αφυδάτωση, αναιμία, καρδιακή αρρυθμία, νευρολογικό επεισόδιο ή άλλο παράγοντα.

Γι’ αυτό η αυτοδιάγνωση δεν είναι ασφαλής.

Η αξιολόγηση χρειάζεται ιατρική κρίση.

Το δεύτερο βήμα: παράγοντες κινδύνου

Ο γιατρός θα αξιολογήσει αν υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν τον καρδιοεγκεφαλικό κίνδυνο.

Οι πιο συχνοί είναι:

• υψηλή αρτηριακή πίεση
• αυξημένη LDL χοληστερόλη
• διαβήτης ή προδιαβήτης
• κάπνισμα
• αυξημένο σωματικό βάρος
• καθιστική ζωή
• ηλικία
• οικογενειακό ιστορικό
• χρόνια νεφρική νόσος
• γνωστή καρδιοπάθεια
• γνωστή αγγειακή νόσος
• προηγούμενο εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο

Η ύπαρξη ενός παράγοντα δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος.

Όμως όσο περισσότεροι παράγοντες συνυπάρχουν, τόσο πιο σημαντική γίνεται η σωστή παρακολούθηση. [1], [2], [3]

Για παράδειγμα, ένα άτομο με λίγο αυξημένη χοληστερόλη αλλά χωρίς άλλα προβλήματα μπορεί να χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση από ένα άτομο με υψηλή πίεση, διαβήτη, κάπνισμα και οικογενειακό ιστορικό.

Η αξιολόγηση πρέπει να είναι εξατομικευμένη.

Το τρίτο βήμα: κλινική εξέταση

Η κλινική εξέταση βοηθά τον γιατρό να αξιολογήσει την εικόνα του ασθενούς.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να ελεγχθούν:

• η αρτηριακή πίεση
• οι σφύξεις
• η καρδιακή ακρόαση
• η αναπνοή
• σημεία κατακράτησης υγρών
• νευρολογικά σημεία
• ισορροπία και βάδιση
• δύναμη και αισθητικότητα
• ομιλία και κατανόηση
• αντανακλαστικά
• κίνηση προσώπου, χεριών και ποδιών

Μερικές φορές, η κλινική εξέταση δείχνει ότι χρειάζεται άμεση περαιτέρω διερεύνηση.

Άλλες φορές, δείχνει ότι η κατάσταση μπορεί να αξιολογηθεί με προγραμματισμένο έλεγχο.

Αν όμως τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά ή μοιάζουν με εγκεφαλικό ή καρδιακό επεισόδιο, ο ασθενής δεν πρέπει να περιμένει προγραμματισμένο ραντεβού. Πρέπει να απευθυνθεί άμεσα στις υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων. [4]

Ποιες εξετάσεις μπορεί να ζητηθούν;

Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με το ερώτημα που θέλει να απαντήσει ο γιατρός.

Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς τις ίδιες εξετάσεις.

Σε μια καρδιοεγκεφαλική αξιολόγηση, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει διαφορετικούς τύπους ελέγχου, ανάλογα με το ιστορικό και τα συμπτώματα.

Εργαστηριακές εξετάσεις

Οι εργαστηριακές εξετάσεις μπορεί να βοηθήσουν στην αξιολόγηση παραγόντων κινδύνου όπως:

• χοληστερόλη
• τριγλυκερίδια
• σάκχαρο
• γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
• νεφρική λειτουργία
• ηλεκτρολύτες
• ηπατική λειτουργία
• θυρεοειδική λειτουργία, όπου υπάρχει ένδειξη
• γενική αίματος, όπου χρειάζεται

Τα αποτελέσματα δεν πρέπει να ερμηνεύονται απομονωμένα.

Μια τιμή χοληστερόλης ή σακχάρου έχει μεγαλύτερη σημασία όταν συνδυαστεί με την ηλικία, την πίεση, το κάπνισμα, το βάρος, το οικογενειακό ιστορικό και τα συμπτώματα.

Ο γιατρός θα εξηγήσει τι σημαίνουν τα αποτελέσματα για τον συγκεκριμένο ασθενή.

Καρδιολογικός έλεγχος

Ο καρδιολογικός έλεγχος μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως:

• πόνος ή πίεση στο στήθος
• δύσπνοια
• ταχυκαρδία
• ακανόνιστοι παλμοί
• λιποθυμικό επεισόδιο
• κόπωση που δεν εξηγείται εύκολα
• υψηλή πίεση που δεν ρυθμίζεται καλά
• ιστορικό καρδιακής νόσου
• οικογενειακό ιστορικό καρδιακού επεισοδίου

Ο καρδιολόγος μπορεί να κρίνει αν χρειάζονται εξετάσεις όπως ηλεκτροκαρδιογράφημα, υπερηχογράφημα καρδιάς ή άλλη καρδιολογική διερεύνηση, ανάλογα με την περίπτωση.

Η καρδιολογική αξιολόγηση είναι σημαντική γιατί ορισμένα καρδιακά προβλήματα μπορεί να επηρεάσουν και τον κίνδυνο εγκεφαλικού, ειδικά όταν σχετίζονται με αρρυθμίες ή θρόμβους. [5]

Νευρολογικός έλεγχος

Ο νευρολογικός έλεγχος μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως:

• μούδιασμα
• αδυναμία
• ζάλη
• αστάθεια
• δυσκολία στην ομιλία
• δυσκολία στην κατανόηση
• αλλαγές στην όραση
• επεισόδια σύγχυσης
• πονοκέφαλος με ξαφνική ή ασυνήθιστη μορφή

Ο νευρολόγος αξιολογεί αν τα συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με το νευρικό σύστημα ή την αιμάτωση του εγκεφάλου.

Μπορεί επίσης να κρίνει αν χρειάζεται περαιτέρω απεικονιστικός ή αγγειακός έλεγχος.

Για συμπτώματα που εμφανίζονται ξαφνικά και μοιάζουν με εγκεφαλικό, η αξιολόγηση πρέπει να είναι επείγουσα. [4]

Υπέρηχος καρωτίδων

Ο υπέρηχος καρωτίδων είναι μια εξέταση που μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση των αγγείων που μεταφέρουν αίμα προς τον εγκέφαλο.

Οι καρωτίδες βρίσκονται στον λαιμό.

Με τον υπέρηχο, ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει αν υπάρχει στένωση ή αθηρωματική πλάκα και πώς είναι η ροή του αίματος. [6]

Η εξέταση είναι μη επεμβατική.

Δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία.

Συνήθως γίνεται με τον ασθενή ξαπλωμένο, ενώ ο επαγγελματίας υγείας περνά τον υπερηχογραφικό ηχοβολέα στον λαιμό.

Όμως ο υπέρηχος καρωτίδων πρέπει να γίνεται όταν υπάρχει λόγος.

Δεν είναι εξέταση που συστήνεται σε όλους τους ασυμπτωματικούς ενήλικες ως γενικός μαζικός έλεγχος. [7]

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να υποστηρίξουμε τη διενέργεια υπερήχου καρωτίδων όταν ο γιατρός το κρίνει κατάλληλο, στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης αξιολόγησης.

Πότε έχει νόημα ο υπέρηχος καρωτίδων;

Ο υπέρηχος καρωτίδων μπορεί να έχει νόημα όταν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.

Για παράδειγμα, μπορεί να συζητηθεί όταν υπάρχει:

• ιστορικό παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου
• ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου
• συμπτώματα που μοιάζουν με παροδικό νευρολογικό επεισόδιο
• αγγειακοί παράγοντες κινδύνου
• ύποπτα κλινικά ευρήματα
• προηγούμενο εύρημα που χρειάζεται παρακολούθηση
• οδηγία από καρδιολόγο, νευρολόγο ή άλλο γιατρό

Η εξέταση δεν απαντά σε όλα τα πιθανά αίτια εγκεφαλικού.

Ένα εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο μπορεί να σχετίζεται με καρωτίδες, καρδιακή αρρυθμία, μικρά αγγεία, θρόμβους ή άλλους παράγοντες.

Γι’ αυτό ο υπέρηχος καρωτίδων είναι ένα κομμάτι της αξιολόγησης, όχι ολόκληρη η αξιολόγηση.

Αν ο ασθενής έχει συμπτώματα όπως ξαφνική δυσκολία στην ομιλία, ξαφνικό μούδιασμα ή αδυναμία, ξαφνική απώλεια όρασης ή έντονη αστάθεια, δεν πρέπει να περιμένει για υπέρηχο σε προγραμματισμένο ραντεβού.

Πρέπει να απευθυνθεί άμεσα σε επείγουσα φροντίδα. [4]

Τι μπορεί να δείξει ο υπέρηχος καρωτίδων;

Ο υπέρηχος καρωτίδων μπορεί να δείξει:

• αν υπάρχει στένωση στην καρωτίδα
• αν υπάρχει αθηρωματική πλάκα
• πώς είναι η ροή του αίματος
• αν χρειάζεται παρακολούθηση
• αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση

Η στένωση σημαίνει ότι το αγγείο είναι πιο στενό από το φυσιολογικό.

Η αθηρωματική πλάκα είναι συσσώρευση υλικού στο τοίχωμα του αγγείου.

Δεν σημαίνει ότι κάθε εύρημα χρειάζεται επέμβαση ή άμεση θεραπεία.

Ο γιατρός θα αξιολογήσει τη σοβαρότητα, τα συμπτώματα, το ιστορικό και τον συνολικό κίνδυνο του ασθενούς.

Σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να χρειάζεται ρύθμιση παραγόντων κινδύνου, φαρμακευτική αγωγή, παρακολούθηση ή περαιτέρω έλεγχος.

Η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο σε ένα εύρημα.

Πρέπει να βασίζεται στο σύνολο της κλινικής εικόνας.

Τι σημαίνει “στοχευμένη πρόληψη”;

Η στοχευμένη πρόληψη σημαίνει ότι δεν κάνουμε εξετάσεις τυχαία.

Κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις:

• Ποιο είναι το πρόβλημα που θέλουμε να διερευνήσουμε;
• Υπάρχει σύμπτωμα;
• Υπάρχει ιστορικό;
• Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου;
• Η εξέταση θα αλλάξει την απόφαση του γιατρού;
• Το αποτέλεσμα θα βοηθήσει στην παρακολούθηση ή στη θεραπευτική στρατηγική;

Αυτή η λογική βοηθά να αποφεύγονται περιττές εξετάσεις και να δίνεται προσοχή εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται.

Για τον ασθενή, αυτό είναι σημαντικό.

Μειώνει το άγχος.

Βοηθά στην καλύτερη κατανόηση.

Κάνει την πρόληψη πιο ασφαλή και πιο ουσιαστική.

Τι μπορεί να κάνει ο ασθενής πριν από το ραντεβού;

Ο ασθενής μπορεί να βοηθήσει σημαντικά την αξιολόγηση αν έρθει προετοιμασμένος.

Πριν από το ραντεβού, είναι χρήσιμο να σημειώσει:

• ποια συμπτώματα έχει
• πότε ξεκίνησαν
• πόσο συχνά εμφανίζονται
• πόσο διαρκούν
• αν περνούν μόνα τους
• αν σχετίζονται με άσκηση, φαγητό, στρες ή αλλαγή στάσης
• αν υπάρχουν μετρήσεις πίεσης στο σπίτι
• ποια φάρμακα λαμβάνει
• αν υπάρχουν πρόσφατες εξετάσεις αίματος
• αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό
• αν έχει προηγηθεί καρδιακό, αγγειακό ή νευρολογικό επεισόδιο

Είναι επίσης χρήσιμο να φέρει μαζί του προηγούμενες εξετάσεις.

Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• αιματολογικές εξετάσεις
• καρδιογραφήματα
• υπερηχογραφήματα
• απεικονιστικές εξετάσεις
• προηγούμενες γνωματεύσεις
• λίστα φαρμάκων

Όσο πιο καθαρή είναι η εικόνα, τόσο καλύτερα μπορεί να οργανωθεί η αξιολόγηση.

Πώς αξιολογείται η αρτηριακή πίεση;

Η αρτηριακή πίεση είναι βασικός παράγοντας στην καρδιοεγκεφαλική πρόληψη.

Η υψηλή πίεση μπορεί να επιβαρύνει την καρδιά, τα αγγεία, τον εγκέφαλο, τα νεφρά και άλλα όργανα. [1], [2]

Μία μόνο υψηλή μέτρηση δεν αρκεί πάντα για διάγνωση.

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επαναλαμβανόμενες μετρήσεις ή πιο οργανωμένη καταγραφή.

Μπορεί επίσης να αξιολογήσει:

• αν η πίεση είναι υψηλή μόνο στο ιατρείο
• αν υπάρχουν υψηλές μετρήσεις στο σπίτι
• αν η πίεση ανεβαίνει συγκεκριμένες ώρες
• αν υπάρχουν συμπτώματα
• αν υπάρχουν άλλα νοσήματα
• αν λαμβάνονται φάρμακα που επηρεάζουν την πίεση

Ο στόχος δεν είναι απλώς να “πέσει ένας αριθμός”.

Ο στόχος είναι να μειωθεί ο συνολικός κίνδυνος, με ασφαλή και κατάλληλο τρόπο.

Πώς αξιολογείται η χοληστερόλη;

Η χοληστερόλη αξιολογείται με εργαστηριακές εξετάσεις.

Συνήθως ο γιατρός εξετάζει:

• ολική χοληστερόλη
• LDL χοληστερόλη
• HDL χοληστερόλη
• τριγλυκερίδια
• άλλους δείκτες όπου χρειάζεται

Η LDL συχνά αναφέρεται ως “κακή” χοληστερόλη, επειδή υψηλά επίπεδα μπορεί να σχετίζονται με αθηροσκλήρωση.

Η HDL συχνά αναφέρεται ως “καλή” χοληστερόλη, αν και η συνολική αξιολόγηση είναι πιο σύνθετη.

Δεν υπάρχει μία τιμή που να ισχύει το ίδιο για όλους.

Ο στόχος εξαρτάται από το συνολικό καρδιοαγγειακό προφίλ του ασθενούς. [3]

Ένας άνθρωπος με ήδη γνωστή καρδιαγγειακή νόσο μπορεί να έχει διαφορετικούς στόχους από έναν άνθρωπο χωρίς ιστορικό.

Γι’ αυτό η ερμηνεία πρέπει να γίνεται από γιατρό.

Πώς αξιολογείται το σάκχαρο και ο διαβήτης;

Το σάκχαρο επηρεάζει τα αγγεία.

Ο διαβήτης και ο προδιαβήτης μπορεί να αυξήσουν τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο, ειδικά όταν συνυπάρχουν πίεση, χοληστερόλη, κάπνισμα ή αυξημένο βάρος. [1], [2]

Ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει:

• γλυκόζη νηστείας
• γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
• ιστορικό διαβήτη
• φάρμακα
• βάρος
• διατροφή
• οικογενειακό ιστορικό
• άλλους παράγοντες κινδύνου

Η ρύθμιση του σακχάρου δεν αφορά μόνο την πρόληψη επιπλοκών του διαβήτη.

Αφορά και την προστασία της καρδιάς και των αγγείων.

Πώς επηρεάζει ο τρόπος ζωής την καρδιά και τον εγκέφαλο;

Ο τρόπος ζωής δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση.

Μπορεί όμως να βοηθήσει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου, όταν εφαρμόζεται σωστά και με ασφάλεια.

Σημαντικά στοιχεία είναι:

• διακοπή καπνίσματος
• τακτική σωματική δραστηριότητα
• ισορροπημένη διατροφή
• καλύτερη ρύθμιση βάρους
• περιορισμός υπερβολικού αλκοόλ
• επαρκής ύπνος
• διαχείριση πίεσης, σακχάρου και χοληστερόλης
• τακτική ιατρική παρακολούθηση

Οι αλλαγές αυτές δεν χρειάζεται να γίνουν όλες μαζί.

Συχνά η πιο πρακτική προσέγγιση είναι σταδιακή.

Μικρά, σταθερά βήματα μπορούν να είναι πιο ρεαλιστικά από ακραίες αλλαγές που δεν κρατούν.

Ο γιατρός μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να θέσει στόχους που είναι ασφαλείς, πρακτικοί και κατάλληλοι για την ηλικία και το ιστορικό του. [2], [3]

Διατροφή και καρδιοεγκεφαλική πρόληψη

Η διατροφή μπορεί να επηρεάσει την πίεση, τη χοληστερόλη, το σάκχαρο και το βάρος.

Δεν χρειάζεται ο ασθενής να ακολουθήσει ακραία δίαιτα.

Συνήθως βοηθά μια διατροφή που δίνει έμφαση σε:

• λαχανικά
• φρούτα
• όσπρια
• ψάρια
• δημητριακά ολικής άλεσης
• ελαιόλαδο
• ξηρούς καρπούς σε λογική ποσότητα
• περιορισμό υπερβολικού αλατιού
• περιορισμό επεξεργασμένων τροφών
• περιορισμό πολλών κορεσμένων λιπαρών
• περιορισμό ζάχαρης και γλυκών ροφημάτων

Η σωστή διατροφή εξαρτάται και από άλλες καταστάσεις.

Για παράδειγμα, ένας ασθενής με διαβήτη, νεφρική νόσο, γαστρεντερικά προβλήματα ή ειδικές ανάγκες μπορεί να χρειάζεται εξατομικευμένη καθοδήγηση.

Η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται στον άνθρωπο.

Όχι ο άνθρωπος να πιέζεται σε ένα μη ρεαλιστικό πρόγραμμα.

Σωματική δραστηριότητα και ασφάλεια

Η κίνηση βοηθά την καρδιά, τα αγγεία, το βάρος, το σάκχαρο, την πίεση και τη γενική ευεξία. [2]

Όμως η άσκηση πρέπει να είναι ασφαλής.

Αν κάποιος έχει πόνο στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμικά επεισόδια, έντονες ταχυκαρδίες ή γνωστή καρδιοπάθεια, πρέπει να ζητήσει ιατρική καθοδήγηση πριν ξεκινήσει έντονη άσκηση.

Για πολλούς ανθρώπους, η αρχή μπορεί να είναι απλή:

• καθημερινό περπάτημα
• λιγότερη καθιστική ζωή
• συχνότερα μικρά διαλείμματα κίνησης
• ήπια δραστηριότητα με σταδιακή αύξηση
• άσκηση που δεν προκαλεί πόνο, έντονη δύσπνοια ή ζάλη

Ο στόχος δεν είναι η υπερβολή.

Ο στόχος είναι η σταθερή, ασφαλής κίνηση.

Κάπνισμα και αγγειακός κίνδυνος

Το κάπνισμα είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την καρδιά και τα αγγεία. [1]

Επηρεάζει την κυκλοφορία, αυξάνει την αγγειακή επιβάρυνση και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

Η διακοπή καπνίσματος μπορεί να είναι δύσκολη.

Δεν χρειάζεται όμως ο ασθενής να το αντιμετωπίσει μόνος του.

Ο γιατρός μπορεί να δώσει καθοδήγηση για ασφαλείς και πρακτικές επιλογές, ανάλογα με το ιστορικό και τις ανάγκες του ασθενούς.

Ακόμη και η μείωση μπορεί να είναι ένα πρώτο βήμα, αλλά ο τελικός στόχος, όταν είναι εφικτό, είναι η πλήρης διακοπή.

Ύπνος, στρες και καρδιοεγκεφαλική υγεία

Ο ύπνος και το στρες επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία του οργανισμού.

Κακός ύπνος, έντονο χρόνιο στρες, υπερκόπωση και ακανόνιστο πρόγραμμα μπορεί να επηρεάζουν την πίεση, τις συνήθειες διατροφής, το βάρος και τη γενική υγεία.

Δεν σημαίνει ότι το στρες από μόνο του εξηγεί όλα τα συμπτώματα.

Δεν πρέπει να αποδίδουμε αυτόματα τη ζάλη, την ταχυκαρδία, την κόπωση ή τον πόνο στο στήθος “στο άγχος”, χωρίς αξιολόγηση.

Πρώτα πρέπει να αποκλειστούν σημαντικές ιατρικές αιτίες, ειδικά αν τα συμπτώματα είναι νέα, έντονα, επαναλαμβανόμενα ή συνοδεύονται από άλλα σημεία.

Ηλικία άνω των 50: τι αλλάζει;

Με την ηλικία, ο καρδιοαγγειακός κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άτομο άνω των 50 έχει πρόβλημα.

Σημαίνει όμως ότι η συστηματική παρακολούθηση παραγόντων όπως πίεση, χοληστερόλη, σάκχαρο, βάρος, κάπνισμα και οικογενειακό ιστορικό γίνεται πιο σημαντική.

Σε αυτή την ηλικιακή ομάδα, η πρόληψη μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστούν παράγοντες που χρειάζονται καλύτερη ρύθμιση.

Ο γιατρός μπορεί να προτείνει:

• εργαστηριακό έλεγχο
• καρδιολογική αξιολόγηση
• παρακολούθηση πίεσης
• έλεγχο σακχάρου
• αξιολόγηση φαρμάκων
• συμβουλές για διατροφή και κίνηση
• υπέρηχο καρωτίδων μόνο όταν υπάρχει ένδειξη
• νευρολογική αξιολόγηση αν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα

Η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί για να αποφασιστεί μια εξέταση.

Η συνολική εικόνα είναι αυτή που μετρά.

Οικογενειακό ιστορικό: πότε έχει σημασία;

Το οικογενειακό ιστορικό είναι σημαντικό όταν υπάρχουν συγγενείς πρώτου βαθμού με καρδιακό ή εγκεφαλικό επεισόδιο, ειδικά σε νεότερη ηλικία.

Συγγενείς πρώτου βαθμού είναι οι γονείς, τα αδέλφια και τα παιδιά.

Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, ο γιατρός μπορεί να δώσει μεγαλύτερη προσοχή σε παράγοντες όπως:

• χοληστερόλη
• πίεση
• σάκχαρο
• βάρος
• κάπνισμα
• συμπτώματα
• ηλικία εμφάνισης συμβαμάτων στην οικογένεια

Το οικογενειακό ιστορικό δεν αλλάζει.

Όμως οι υπόλοιποι παράγοντες μπορούν συχνά να αξιολογηθούν και να ρυθμιστούν καλύτερα.

Αυτό είναι το νόημα της πρόληψης.

Πώς συνδέεται η Γενική Ιατρική / Παθολογία με την πρόληψη;

Η Γενική Ιατρική και η Παθολογία μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην αρχική αξιολόγηση.

Πολλοί ασθενείς δεν ξέρουν αν πρέπει να ξεκινήσουν από καρδιολόγο, νευρολόγο ή άλλη ειδικότητα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, μια γενική ιατρική ή παθολογική εκτίμηση μπορεί να βοηθήσει στη συνολική εικόνα.

Ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει:

• πίεση
• σάκχαρο
• χοληστερόλη
• φάρμακα
• βάρος
• συμπτώματα
• οικογενειακό ιστορικό
• ανάγκη για ειδικότερη παραπομπή
• ανάγκη για διαγνωστικές εξετάσεις

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορείτε να ενημερωθείτε για τη Γενική Ιατρική / Παθολογία εδώ.

Η σωστή αρχική κατεύθυνση μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να αποφύγει σύγχυση και καθυστερήσεις.

Πώς συνδέεται η Παιδιατρική και η Παιδονευρολογία;

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη αφορά κυρίως ενήλικες, ειδικά όταν μιλάμε για παράγοντες όπως πίεση, χοληστερόλη, διαβήτης και αγγειακός κίνδυνος.

Όμως σε παιδιά και εφήβους μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα ή οικογενειακά στοιχεία που χρειάζονται αξιολόγηση.

Σε παιδιά, η προσέγγιση είναι διαφορετική.

Δεν πρέπει να εφαρμόζονται αυτόματα κριτήρια ενηλίκων.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με βάση την ηλικία, την ανάπτυξη, το ιστορικό και τα συμπτώματα.

Παιδιατρική ή παιδονευρολογική αξιολόγηση μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν:

• λιποθυμικά επεισόδια
• επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι με ανησυχητικά χαρακτηριστικά
• επεισόδια απώλειας συνείδησης
• νευρολογικά συμπτώματα
• δυσκολίες στην κίνηση ή ισορροπία
• αναπτυξιακές ή νευρολογικές ανησυχίες
• οικογενειακό ιστορικό που χρειάζεται ιατρική εκτίμηση

Σχετικές σελίδες στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ:

• Γενική Ιατρική Παίδων – Παιδιατρική
• Παιδονευρολογία

Σε ξαφνικά ή σοβαρά συμπτώματα σε παιδί, οι γονείς πρέπει να απευθύνονται άμεσα σε επείγουσα φροντίδα.

Πότε μπαίνει στη συζήτηση η Λογοθεραπεία;

Η λογοθεραπεία δεν είναι εξέταση πρόληψης καρδιακού ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Έχει όμως σημαντικό ρόλο όταν ένας ασθενής έχει ήδη παρουσιάσει νευρολογικό επεισόδιο ή νευρολογική κατάσταση που επηρεάζει:

• την ομιλία
• την άρθρωση
• τη γλώσσα
• την επικοινωνία
• τη φωνή
• την κατάποση

Μετά από εγκεφαλικό, ορισμένοι ασθενείς δυσκολεύονται να μιλήσουν, να βρουν λέξεις, να κατανοήσουν λόγο ή να καταπιούν με ασφάλεια.

Αυτές οι δυσκολίες χρειάζονται σωστή αξιολόγηση.

Η λογοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση και στην αποκατάσταση, ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς. [8]

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορείτε να δείτε περισσότερα για τη Λογοθεραπεία εδώ.

Η λογοθεραπευτική παρέμβαση πρέπει να προσαρμόζεται στην κατάσταση, την ηλικία, τη διάγνωση και τις δυνατότητες του ασθενούς.

Πώς βοηθά το ΔΙΚΤΑΙΟΝ στην οργάνωση της αξιολόγησης;

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να βοηθήσουμε τον ασθενή να καταλάβει ποια κατεύθυνση είναι πιο κατάλληλη.

Ανάλογα με την περίπτωση, η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει:

• ραντεβού με γιατρό
• καρδιολογική αξιολόγηση
• νευρολογική αξιολόγηση
• λογοθεραπευτική αξιολόγηση μετά από νευρολογικό επεισόδιο
• εργαστηριακές εξετάσεις
• υπερηχογραφικό έλεγχο
• υπέρηχο καρωτίδων όταν υπάρχει ένδειξη
• συντονισμό επόμενων βημάτων

Η ομάδα μας μπορεί να σας βοηθήσει να οργανώσετε το σωστό ραντεβού, ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιστορικό σας.

Η προσέγγιση είναι πρακτική.

Πρώτα κατανοούμε το πρόβλημα.

Μετά επιλέγουμε τα σωστά επόμενα βήματα.

Τι δεν πρέπει να κάνει ο ασθενής;

Στην καρδιοεγκεφαλική πρόληψη, υπάρχουν μερικά σημαντικά λάθη που καλό είναι να αποφεύγονται.

Μην αγνοείτε ξαφνικά νευρολογικά συμπτώματα

Αν εμφανιστεί ξαφνικό μούδιασμα, αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, απώλεια όρασης ή έντονη αστάθεια, μην περιμένετε να δείτε αν θα περάσει.

Χρειάζεται άμεση επείγουσα αξιολόγηση. [4]

Μην κάνετε εξετάσεις χωρίς ιατρικό ερώτημα

Οι εξετάσεις πρέπει να απαντούν σε συγκεκριμένο ερώτημα.

Ένας υπέρηχος καρωτίδων χωρίς ένδειξη μπορεί να δημιουργήσει άγχος ή να οδηγήσει σε περαιτέρω διερεύνηση που δεν είναι πάντα απαραίτητη. [7]

Μην ερμηνεύετε μόνοι σας τα αποτελέσματα

Μια τιμή σε μια εξέταση δεν λέει όλη την ιστορία.

Ο γιατρός πρέπει να αξιολογήσει το αποτέλεσμα μαζί με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου.

Μην σταματάτε φάρμακα χωρίς οδηγία

Αν λαμβάνετε φάρμακα για πίεση, χοληστερόλη, διαβήτη, καρδιά ή άλλο πρόβλημα, μην τα σταματάτε χωρίς να μιλήσετε με τον γιατρό σας.

Η διακοπή ή αλλαγή φαρμάκου πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση.

Μην θεωρείτε ότι “αν πέρασε, δεν ήταν τίποτα”

Ορισμένα συμπτώματα περνούν, αλλά παραμένουν σημαντικά.

Ένα παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο μπορεί να υποχωρήσει, αλλά χρειάζεται άμεση αξιολόγηση γιατί μπορεί να είναι προειδοποιητικό σημάδι. [9]

Πώς χτίζεται ένα πρακτικό πλάνο πρόληψης;

Ένα πρακτικό πλάνο πρόληψης δεν πρέπει να είναι περίπλοκο.

Πρέπει να είναι κατανοητό και εφαρμόσιμο.

Συνήθως περιλαμβάνει:

• αναγνώριση παραγόντων κινδύνου
• σωστή μέτρηση και παρακολούθηση πίεσης
• εργαστηριακό έλεγχο όπου χρειάζεται
• αξιολόγηση χοληστερόλης και σακχάρου
• καρδιολογική ή νευρολογική εκτίμηση όπου υπάρχει ένδειξη
• διαγνωστικές εξετάσεις με ιατρική καθοδήγηση
• αλλαγές τρόπου ζωής
• επανεκτίμηση σε κατάλληλο χρονικό διάστημα

Το πλάνο πρέπει να προσαρμόζεται στον ασθενή.

Ένας νέος ασθενής χωρίς συμπτώματα χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση από έναν ηλικιωμένο ασθενή με πίεση, διαβήτη και προηγούμενο επεισόδιο.

Η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική όταν είναι προσωπική, ρεαλιστική και ιατρικά καθοδηγούμενη.

Πότε χρειάζεται επανεκτίμηση;

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη δεν τελειώνει πάντα με ένα ραντεβού.

Σε αρκετές περιπτώσεις, χρειάζεται παρακολούθηση.

Η επανεκτίμηση μπορεί να χρειαστεί όταν:

• υπάρχουν νέες τιμές πίεσης
• αλλάζουν οι εξετάσεις αίματος
• ξεκινά ή τροποποιείται φαρμακευτική αγωγή
• εμφανίζονται νέα συμπτώματα
• υπάρχει εύρημα σε υπέρηχο καρωτίδων
• υπάρχει ιστορικό παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου
• υπάρχει ανάγκη παρακολούθησης μετά από εγκεφαλικό
• αλλάζει σημαντικά το βάρος ή ο τρόπος ζωής
• υπάρχουν δυσκολίες στην ομιλία ή στην κατάποση μετά από νευρολογικό επεισόδιο

Ο χρόνος επανεξέτασης αποφασίζεται από τον γιατρό.

Δεν είναι ίδιος για όλους.

Πώς να μιλήσετε στον γιατρό για τα συμπτώματά σας;

Πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να περιγράψουν τα συμπτώματα.

Αυτό είναι φυσιολογικό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε απλές φράσεις:

• “Ένιωσα μούδιασμα στο δεξί χέρι για περίπου 10 λεπτά.”
• “Η ομιλία μου μπερδεύτηκε και μετά επανήλθε.”
• “Ένιωσα πίεση στο στήθος όταν ανέβηκα σκάλες.”
• “Η ζάλη ήρθε ξαφνικά και ένιωσα ότι χάνω την ισορροπία μου.”
• “Είχα θολή όραση από το ένα μάτι.”
• “Οι παλμοί μου ήταν ακανόνιστοι.”
• “Η πίεσή μου στο σπίτι ήταν συχνά υψηλή.”

Οι λεπτομέρειες βοηθούν.

• Πότε έγινε;
• Πόσο κράτησε;
• Τι κάνατε εκείνη την ώρα;
• Πέρασε μόνο του;
• Επαναλήφθηκε;
• Υπήρχαν άλλα συμπτώματα;

Αυτές οι απαντήσεις μπορούν να αλλάξουν την κατεύθυνση της αξιολόγησης.

Πότε να επικοινωνήσετε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ;

Μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ αν:

• έχετε παράγοντες κινδύνου και θέλετε καθοδήγηση
• έχετε υψηλή πίεση, χοληστερόλη ή σάκχαρο
• έχετε οικογενειακό ιστορικό καρδιάς ή εγκεφαλικού
• σας έχει ζητηθεί υπέρηχος καρωτίδων
• έχετε συμπτώματα που χρειάζονται καρδιολογική ή νευρολογική αξιολόγηση
• έχετε περάσει νευρολογικό επεισόδιο και χρειάζεστε υποστήριξη ομιλίας ή κατάποσης
• δεν ξέρετε από ποια ειδικότητα να ξεκινήσετε

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά ή επείγοντα, μην περιμένετε ραντεβού.

Απευθυνθείτε άμεσα σε υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων.

Ειδικές ομάδες ασθενών που χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη δεν είναι ίδια για όλους.

Κάποιοι άνθρωποι έχουν χαμηλό κίνδυνο και χρειάζονται απλή παρακολούθηση.

Άλλοι έχουν περισσότερους παράγοντες κινδύνου και χρειάζονται πιο οργανωμένη αξιολόγηση.

Ο στόχος δεν είναι να ανησυχήσει ο ασθενής.

Ο στόχος είναι να ξέρει πότε πρέπει να ζητήσει ιατρική καθοδήγηση και πότε χρειάζεται πιο στενή παρακολούθηση.

Η ηλικία, το ιστορικό, τα φάρμακα, τα συμπτώματα και οι προηγούμενες εξετάσεις παίζουν σημαντικό ρόλο.

Άτομα με υψηλή αρτηριακή πίεση

Η υψηλή πίεση είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την καρδιά, τα αγγεία και τον εγκέφαλο. [1], [2]

Πολλοί άνθρωποι έχουν υψηλή πίεση χωρίς να έχουν εμφανή συμπτώματα.

Αυτό είναι σημαντικό, γιατί ο ασθενής μπορεί να νιώθει καλά, αλλά τα αγγεία να επιβαρύνονται σταδιακά.

Η πρόληψη σε άτομα με υψηλή πίεση μπορεί να περιλαμβάνει:

• σωστή μέτρηση πίεσης
• καταγραφή μετρήσεων στο σπίτι, αν το συστήσει ο γιατρός
• αξιολόγηση φαρμάκων
• έλεγχο χοληστερόλης και σακχάρου
• καρδιολογική εκτίμηση όπου χρειάζεται
• αλλαγές στον τρόπο ζωής
• επανεκτίμηση σε κατάλληλο χρονικό διάστημα

Η πίεση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως “ένας αριθμός”.

Ο γιατρός αξιολογεί τη συνολική εικόνα.

Για παράδειγμα, δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν παρόμοια πίεση, αλλά διαφορετικό κίνδυνο.

Αυτό εξαρτάται από την ηλικία, το κάπνισμα, το βάρος, τη χοληστερόλη, το σάκχαρο, το οικογενειακό ιστορικό και άλλα νοσήματα.

Αν η πίεση είναι πολύ υψηλή ή συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, σύγχυση, έντονο πονοκέφαλο, νευρολογικά συμπτώματα ή σοβαρή αδυναμία, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Άτομα με αυξημένη χοληστερόλη

Η χοληστερόλη είναι ένας συχνός λόγος για τον οποίο οι ασθενείς ζητούν προληπτικό έλεγχο.

Η αυξημένη LDL χοληστερόλη μπορεί να σχετίζεται με αθηροσκλήρωση, δηλαδή με σταδιακή δημιουργία πλάκας μέσα στα αγγεία. [1], [3]

Με απλά λόγια, η αθηροσκλήρωση μπορεί να κάνει τα αγγεία πιο στενά ή πιο ευάλωτα.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία προς την καρδιά ή τον εγκέφαλο.

Η χοληστερόλη από μόνη της δεν λέει πάντα όλη την αλήθεια.

Ο γιατρός χρειάζεται να δει:

• LDL χοληστερόλη
• HDL χοληστερόλη
• τριγλυκερίδια
• ηλικία
• πίεση
• σάκχαρο
• κάπνισμα
• οικογενειακό ιστορικό
• προηγούμενο καρδιαγγειακό ή εγκεφαλικό επεισόδιο
• άλλα νοσήματα

Δεν υπάρχει μία προσέγγιση που να ταιριάζει σε όλους.

Για έναν ασθενή μπορεί να αρκούν αλλαγές στον τρόπο ζωής και παρακολούθηση.

Για άλλον μπορεί να χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή ή πιο στενή ιατρική παρακολούθηση.

Η απόφαση πρέπει να γίνεται από γιατρό.

Ο ασθενής δεν πρέπει να ξεκινά, να σταματά ή να αλλάζει φάρμακα για χοληστερόλη χωρίς ιατρική οδηγία.

Άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη

Ο διαβήτης και ο προδιαβήτης δεν αφορούν μόνο το σάκχαρο.

Αφορούν και τα αγγεία.

Όταν το σάκχαρο είναι αυξημένο για μεγάλο διάστημα, μπορεί να επηρεάσει μικρά και μεγάλα αγγεία. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά προβλήματα, ειδικά όταν συνυπάρχουν πίεση, χοληστερόλη, κάπνισμα ή αυξημένο βάρος. [1], [2]

Σε άτομα με διαβήτη, η πρόληψη μπορεί να περιλαμβάνει:

• έλεγχο σακχάρου
• γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
• παρακολούθηση πίεσης
• έλεγχο χοληστερόλης
• αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας
• έλεγχο βάρους
• διατροφική καθοδήγηση
• καρδιολογική εκτίμηση όταν υπάρχει ένδειξη
• νευρολογική εκτίμηση όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα

Η καλή ρύθμιση του σακχάρου είναι σημαντική, αλλά δεν είναι το μόνο ζητούμενο.

Η συνολική καρδιοαγγειακή προστασία χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη όλους τους παράγοντες κινδύνου.

Για παράδειγμα, ένας ασθενής με διαβήτη και υψηλή πίεση μπορεί να χρειάζεται διαφορετική παρακολούθηση από έναν ασθενή με ήπιο προδιαβήτη χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου.

Άτομα που καπνίζουν

Το κάπνισμα είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την καρδιά και τα αγγεία. [1], [2]

Επηρεάζει την κυκλοφορία και μπορεί να αυξήσει την αγγειακή επιβάρυνση.

Η διακοπή καπνίσματος είναι από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις πρόληψης.

Όμως η διακοπή δεν είναι πάντα εύκολη.

Πολλοί ασθενείς χρειάζονται χρόνο, υποστήριξη και πρακτικό πλάνο.

Η ιατρική καθοδήγηση μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να βρει ασφαλή τρόπο διακοπής, ειδικά αν υπάρχουν άλλα προβλήματα υγείας ή φάρμακα.

Αν ο ασθενής καπνίζει και έχει επίσης πίεση, χοληστερόλη, διαβήτη ή οικογενειακό ιστορικό, η αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου γίνεται ακόμη πιο σημαντική.

Άτομα άνω των 50 ετών

Μετά τα 50, η πρόληψη γίνεται πιο σημαντική για πολλούς ανθρώπους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άτομο άνω των 50 έχει πρόβλημα.

Σημαίνει όμως ότι παράγοντες όπως πίεση, χοληστερόλη, σάκχαρο, βάρος, κάπνισμα και οικογενειακό ιστορικό πρέπει να παρακολουθούνται πιο συστηματικά.

Σε αυτή την ηλικιακή ομάδα, ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει:

• αν χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος
• αν η πίεση είναι καλά ρυθμισμένη
• αν η χοληστερόλη χρειάζεται παρέμβαση
• αν υπάρχει διαβήτης ή προδιαβήτης
• αν υπάρχουν συμπτώματα που χρειάζονται καρδιολογική ή νευρολογική εκτίμηση
• αν υπάρχει ένδειξη για υπέρηχο καρωτίδων
• αν χρειάζεται αλλαγή στον τρόπο ζωής
• αν χρειάζεται επανέλεγχος

Η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί για να αποφασιστούν όλες οι εξετάσεις.

Η σωστή απόφαση εξαρτάται από τη συνολική εικόνα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για εξετάσεις όπως ο υπέρηχος καρωτίδων, που δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως γενικός έλεγχος για όλους τους ασυμπτωματικούς ενήλικες. [4]

Άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρδιάς ή εγκεφαλικού

Το οικογενειακό ιστορικό μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που αξιολογείται ο κίνδυνος.

Ιδιαίτερη σημασία έχει όταν υπάρχει ιστορικό σε γονέα, αδελφό, αδελφή ή παιδί.

Ο γιατρός μπορεί να ρωτήσει:

• ποιος συγγενής είχε πρόβλημα
• τι ακριβώς συνέβη
• σε ποια ηλικία συνέβη
• αν υπήρχε καρδιακό επεισόδιο
• αν υπήρχε εγκεφαλικό επεισόδιο
• αν υπήρχε υψηλή χοληστερόλη
• αν υπήρχε αιφνίδιο καρδιακό συμβάν
• αν υπάρχουν πολλαπλά περιστατικά στην οικογένεια

Το οικογενειακό ιστορικό δεν σημαίνει ότι θα εμφανιστεί απαραίτητα το ίδιο πρόβλημα.

Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται πιο προσεκτική αξιολόγηση των παραγόντων που μπορούν να τροποποιηθούν.

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε το οικογενειακό ιστορικό.

Μπορούμε όμως να αξιολογήσουμε την πίεση, τη χοληστερόλη, το σάκχαρο, το κάπνισμα, το βάρος και τα συμπτώματα.

Άτομα με προηγούμενο εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο

Ένας ασθενής που έχει περάσει εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο χρειάζεται οργανωμένη παρακολούθηση.

Το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο μπορεί να περάσει γρήγορα, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται “αθώο”.

Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση, επειδή μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι για μελλοντικό εγκεφαλικό. [5]

Η παρακολούθηση μετά από τέτοιο επεισόδιο μπορεί να περιλαμβάνει:

• αξιολόγηση πίεσης
• έλεγχο χοληστερόλης
• έλεγχο σακχάρου
• καρδιολογική εκτίμηση
• νευρολογική εκτίμηση
• αξιολόγηση φαρμακευτικής αγωγής
• υπέρηχο καρωτίδων όταν υπάρχει ένδειξη
• αποκατάσταση όπου χρειάζεται
• λογοθεραπευτική αξιολόγηση αν υπάρχει δυσκολία στην ομιλία ή στην κατάποση

Η ακριβής παρακολούθηση αποφασίζεται από τον γιατρό.

Ο ασθενής δεν πρέπει να αλλάζει φάρμακα, να διακόπτει αγωγή ή να καθυστερεί επανεξέταση χωρίς ιατρική οδηγία.

Άτομα με καρδιακές αρρυθμίες ή αίσθημα παλμών

Οι παλμοί που φαίνονται ακανόνιστοι, πολύ γρήγοροι ή πολύ έντονοι χρειάζονται αξιολόγηση, ειδικά όταν συνοδεύονται από ζάλη, δύσπνοια, πόνο στο στήθος, λιποθυμία ή έντονη αδυναμία.

Δεν σημαίνουν όλες οι ταχυκαρδίες σοβαρό πρόβλημα.

Μπορεί να σχετίζονται με στρες, καφεΐνη, αφυδάτωση, θυρεοειδή, φάρμακα ή άλλες αιτίες.

Όμως ορισμένες αρρυθμίες μπορεί να χρειάζονται πιο προσεκτικό έλεγχο, επειδή μπορεί να επηρεάσουν τον καρδιοεγκεφαλικό κίνδυνο. [6]

Ο γιατρός μπορεί να κρίνει αν χρειάζεται καρδιολογική αξιολόγηση ή περαιτέρω έλεγχος.

Ο ασθενής πρέπει να περιγράψει:

• πότε εμφανίζονται οι παλμοί
• πόσο διαρκούν
• αν είναι γρήγοροι ή ακανόνιστοι
• αν συνοδεύονται από ζάλη
• αν υπάρχει πόνος στο στήθος
• αν υπάρχει λιποθυμία
• αν υπάρχουν γνωστά καρδιολογικά προβλήματα

Αν υπάρχει πόνος στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμία ή σοβαρή αδυναμία, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.

Άτομα με νευρολογικά συμπτώματα που έρχονται και φεύγουν

Μερικοί ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα που περνούν.

Για παράδειγμα:

• μούδιασμα για λίγα λεπτά
• αδυναμία που υποχωρεί
• μπερδεμένη ομιλία που επανέρχεται
• θολή όραση που περνά
• αστάθεια που βελτιώνεται
• επεισόδιο σύγχυσης που σταματά

Το ότι πέρασε ένα σύμπτωμα δεν σημαίνει ότι δεν έχει σημασία.

Ορισμένα παροδικά συμπτώματα μπορεί να χρειάζονται άμεση αξιολόγηση, ειδικά όταν εμφανίζονται ξαφνικά και μοιάζουν με εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο. [5], [7]

Ο ασθενής πρέπει να σημειώσει:

• τι ακριβώς ένιωσε
• πότε ξεκίνησε
• πόσο κράτησε
• αν επηρέασε μία πλευρά του σώματος
• αν επηρέασε την ομιλία
• αν επηρέασε την όραση
• αν υπήρξε πονοκέφαλος
• αν υπήρχε ζάλη ή αστάθεια
• αν έχει ξανασυμβεί

Αυτές οι πληροφορίες είναι πολύ χρήσιμες για τον γιατρό.

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά ή μοιάζουν με εγκεφαλικό, ο ασθενής πρέπει να απευθυνθεί άμεσα σε επείγουσα φροντίδα.

Συχνά σενάρια στην καθημερινή πράξη

Πολλοί ασθενείς δεν έρχονται στο ιατρείο λέγοντας “θέλω καρδιοεγκεφαλική πρόληψη”.

Συνήθως έρχονται με ένα πρακτικό ερώτημα.

Παρακάτω είναι μερικά συχνά σενάρια.

Σενάριο 1: “Έχω πίεση και θέλω να προλάβω εγκεφαλικό”

Η υψηλή πίεση είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου.

Η σωστή προσέγγιση δεν είναι να γίνει τυχαία μια εξέταση.

Πρώτα χρειάζεται να αξιολογηθεί:

• πόσο συχνά είναι υψηλή η πίεση
• αν υπάρχουν μετρήσεις στο σπίτι
• αν λαμβάνεται αγωγή
• αν η αγωγή είναι αποτελεσματική
• αν υπάρχουν άλλα νοσήματα
• αν υπάρχει χοληστερόλη ή διαβήτης
• αν υπάρχουν συμπτώματα
• αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος, καρδιολογική αξιολόγηση ή άλλο έλεγχο, ανάλογα με την περίπτωση.

Ο υπέρηχος καρωτίδων μπορεί να συζητηθεί μόνο αν υπάρχει ένδειξη.

Δεν είναι εξέταση που χρειάζονται όλοι όσοι έχουν πίεση.

Σενάριο 2: “Έχω αυξημένη χοληστερόλη. Πρέπει να κάνω υπέρηχο καρωτίδων;”

Όχι απαραίτητα.

Η αυξημένη χοληστερόλη είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου, αλλά από μόνη της δεν σημαίνει ότι χρειάζεται άμεσα υπέρηχος καρωτίδων.

Ο γιατρός θα αξιολογήσει:

• πόσο αυξημένη είναι η χοληστερόλη
• αν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου
• αν υπάρχουν συμπτώματα
• αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό
• αν υπάρχουν προηγούμενα αγγειακά ή καρδιακά προβλήματα
• αν υπάρχει γνωστή αθηροσκλήρωση
• αν το αποτέλεσμα της εξέτασης θα αλλάξει τη διαχείριση

Σε ασυμπτωματικούς ενήλικες, ο γενικός μαζικός έλεγχος για στένωση καρωτίδων δεν συστήνεται. [4]

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο υπέρηχος καρωτίδων δεν είναι χρήσιμος.

Σημαίνει ότι πρέπει να γίνεται όταν υπάρχει σωστός λόγος.

Σενάριο 3: “Ένιωσα μούδιασμα στο χέρι και πέρασε”

Το μούδιασμα μπορεί να έχει πολλές αιτίες.

Μπορεί να σχετίζεται με αυχενικό πρόβλημα, πίεση σε νεύρο, άγχος, κυκλοφορικό θέμα, νευρολογικό επεισόδιο ή άλλο λόγο.

Όμως αν το μούδιασμα εμφανίστηκε ξαφνικά, ειδικά στη μία πλευρά του σώματος, και συνοδεύτηκε από αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, αστάθεια ή διαταραχή όρασης, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. [7]

Δεν είναι ασφαλές να περιμένει ο ασθενής επειδή “πέρασε”.

Τα παροδικά νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να είναι σημαντικά.

Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζεται νευρολογική αξιολόγηση, επείγουσα διερεύνηση ή άλλος έλεγχος.

Σενάριο 4: “Μπερδεύτηκε η ομιλία μου για λίγα λεπτά”

Η ξαφνική δυσκολία στην ομιλία είναι σύμπτωμα που δεν πρέπει να αγνοείται.

Ακόμη και αν περάσει, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. [5], [7]

Ο ασθενής ή η οικογένεια πρέπει να προσέξει:

• αν η ομιλία ήταν μπερδεμένη
• αν ο ασθενής δεν έβρισκε λέξεις
• αν δεν καταλάβαινε τι του έλεγαν
• αν υπήρχε πτώση γωνίας στόματος
• αν υπήρχε αδυναμία στο χέρι ή στο πόδι
• αν υπήρχε αστάθεια
• αν υπήρχε διαταραχή όρασης

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, η σωστή ενέργεια είναι επείγουσα αξιολόγηση.

Δεν πρέπει να προγραμματιστεί απλώς ένα ραντεβού για αργότερα.

Σενάριο 5: “Έχω ζάλη και φοβάμαι μήπως είναι κάτι σοβαρό”

Η ζάλη είναι πολύ συχνό σύμπτωμα.

Μπορεί να έχει πολλές αιτίες.

Μπορεί να σχετίζεται με ίλιγγο, αυχενικά προβλήματα, πίεση, αφυδάτωση, αναιμία, φάρμακα, καρδιακό ρυθμό ή νευρολογικά αίτια.

Η ζάλη χρειάζεται πιο άμεση προσοχή όταν:

• εμφανίζεται ξαφνικά
• συνοδεύεται από αστάθεια
• συνοδεύεται από μούδιασμα ή αδυναμία
• συνοδεύεται από δυσκολία στην ομιλία
• συνοδεύεται από διαταραχή όρασης
• συνοδεύεται από πόνο στο στήθος
• συνοδεύεται από λιποθυμία
• είναι νέα και έντονη

Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζεται νευρολογική, καρδιολογική ή άλλη αξιολόγηση.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να σας καθοδηγήσουμε προς το κατάλληλο ραντεβού, ανάλογα με την εικόνα σας.

Σενάριο 6: “Έχω οικογενειακό ιστορικό και θέλω να προλάβω”

Αυτό είναι πολύ συχνό και λογικό ερώτημα.

Η πρόληψη σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό πρέπει να είναι οργανωμένη.

Δεν σημαίνει ότι χρειάζονται όλες οι εξετάσεις.

Σημαίνει ότι χρειάζεται σωστή αξιολόγηση κινδύνου.

Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει:

• ηλικία ασθενούς
• οικογενειακά περιστατικά
• ηλικία εμφάνισης περιστατικών
• πίεση
• χοληστερόλη
• σάκχαρο
• κάπνισμα
• βάρος
• άσκηση
• συμπτώματα
• προηγούμενες εξετάσεις

Ανάλογα με την εικόνα, μπορεί να προταθεί εργαστηριακός έλεγχος, καρδιολογική αξιολόγηση ή άλλη εξέταση.

Το σημαντικό είναι να υπάρχει πλάνο.

Όχι φόβος.

Όχι τυχαίες εξετάσεις.

Πλάνο με βάση το ιστορικό.

Σενάριο 7: “Μετά από εγκεφαλικό δυσκολεύομαι να μιλήσω ή να καταπιώ”

Μετά από εγκεφαλικό ή άλλο νευρολογικό επεισόδιο, μπορεί να εμφανιστούν δυσκολίες στην ομιλία, στην επικοινωνία ή στην κατάποση.

Αυτές οι δυσκολίες μπορεί να επηρεάσουν την καθημερινότητα, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής.

Η λογοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό των δυσκολιών και στον σχεδιασμό κατάλληλης παρέμβασης. [8]

Η δυσκολία στην κατάποση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί μπορεί να επηρεάσει τη σίτιση και την ασφάλεια του ασθενούς.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, η λογοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να ενταχθεί στην υποστήριξη ασθενών μετά από νευρολογικό επεισόδιο, ανάλογα με τις ανάγκες και τις οδηγίες των γιατρών.

Ο ρόλος της οικογένειας και των φροντιστών

Η οικογένεια και οι φροντιστές έχουν σημαντικό ρόλο.

Πολλές φορές, ο ασθενής δεν θυμάται ακριβώς τι συνέβη.

Ή μπορεί να υποτιμά τα συμπτώματα.

Ο φροντιστής μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό με πληροφορίες όπως:

• πότε άρχισαν τα συμπτώματα
• πόσο κράτησαν
• αν ο ασθενής μιλούσε καθαρά
• αν το πρόσωπο ήταν συμμετρικό
• αν υπήρχε αδυναμία σε χέρι ή πόδι
• αν υπήρχε αστάθεια
• αν υπήρχε σύγχυση
• αν ο ασθενής έπεσε
• αν υπήρχαν προηγούμενα παρόμοια επεισόδια

Σε πιθανό εγκεφαλικό, ο χρόνος έναρξης των συμπτωμάτων είναι πολύ σημαντική πληροφορία.

Η οικογένεια δεν πρέπει να περιμένει να “δει πώς θα πάει” όταν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά και νευρολογικά.

Η άμεση επικοινωνία με υπηρεσίες επειγόντων είναι η πιο ασφαλής επιλογή. [7]

Πώς να κρατάτε χρήσιμο αρχείο υγείας

Ένα απλό αρχείο υγείας μπορεί να βοηθήσει πολύ.

Δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκο.

Μπορεί να περιλαμβάνει:

• λίστα φαρμάκων
• αλλεργίες
• χρόνιες παθήσεις
• πρόσφατες εξετάσεις αίματος
• μετρήσεις πίεσης
• προηγούμενα καρδιογραφήματα
• προηγούμενα υπερηχογραφήματα
• ιατρικές γνωματεύσεις
• ημερομηνίες προηγούμενων επεισοδίων
• οικογενειακό ιστορικό

Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για ηλικιωμένους, άτομα με πολλά φάρμακα, ασθενείς με προηγούμενο εγκεφαλικό ή ασθενείς που επισκέπτονται πολλούς επαγγελματίες υγείας.

Στο ραντεβού, αυτό βοηθά να μη χαθούν σημαντικές πληροφορίες.

Η σημασία της συμμόρφωσης στη θεραπεία

Η πρόληψη δεν εξαρτάται μόνο από την πρώτη αξιολόγηση.

Εξαρτάται και από τη συνέπεια.

Αν ο γιατρός έχει δώσει αγωγή για πίεση, χοληστερόλη, διαβήτη ή άλλη κατάσταση, ο ασθενής πρέπει να την ακολουθεί όπως έχει δοθεί.

Δεν πρέπει να διακόπτει φάρμακα επειδή “νιώθει καλά”.

Πολλά προβλήματα, όπως η πίεση και η χοληστερόλη, μπορεί να μην προκαλούν άμεσα συμπτώματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται παρακολούθηση.

Αν υπάρχουν παρενέργειες ή αν ο ασθενής ανησυχεί για ένα φάρμακο, πρέπει να μιλήσει με τον γιατρό.

Υπάρχουν συχνά επιλογές προσαρμογής.

Η διακοπή χωρίς οδηγία μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Φάρμακα, συμπληρώματα και αλληλεπιδράσεις

Πολλοί ασθενείς λαμβάνουν φάρμακα, βιταμίνες ή συμπληρώματα.

Στην καρδιοεγκεφαλική πρόληψη, είναι σημαντικό ο γιατρός να γνωρίζει όλα όσα λαμβάνει ο ασθενής.

Αυτό περιλαμβάνει:

• φάρμακα πίεσης
• φάρμακα χοληστερόλης
• αντιδιαβητικά φάρμακα
• αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά
• φάρμακα για αρρυθμία
• παυσίπονα που λαμβάνονται συχνά
• φυτικά σκευάσματα
• συμπληρώματα διατροφής

Ορισμένα φάρμακα ή συμπληρώματα μπορεί να επηρεάζουν την πίεση, την πήξη του αίματος, το σάκχαρο ή άλλες παραμέτρους.

Ο ασθενής δεν πρέπει να θεωρεί ότι κάτι είναι “αθώο” επειδή είναι φυσικό ή δεν χρειάζεται συνταγή.

Η ενημέρωση του γιατρού είναι σημαντική για την ασφάλεια.

Πότε χρειάζεται πιο στενή παρακολούθηση;

Πιο στενή παρακολούθηση μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν πολλοί παράγοντες κινδύνου ή προηγούμενο επεισόδιο.

Για παράδειγμα:

• πίεση που δεν ρυθμίζεται καλά
• πολύ αυξημένη χοληστερόλη
• διαβήτης με άλλους παράγοντες κινδύνου
• κάπνισμα μαζί με πίεση ή χοληστερόλη
• προηγούμενο εγκεφαλικό
• προηγούμενο παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο
• γνωστή στένωση καρωτίδων
• καρδιακή αρρυθμία
• συμπτώματα που επανέρχονται
• οικογενειακό ιστορικό σε νεαρή ηλικία

Η πιο στενή παρακολούθηση δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι κακό.

Σημαίνει ότι ο γιατρός θέλει να παρακολουθήσει καλύτερα την εξέλιξη και να μειώσει τον κίνδυνο όπου είναι δυνατό.

Πότε ο υπέρηχος καρωτίδων χρειάζεται επανάληψη;

Αν έχει γίνει υπέρηχος καρωτίδων και υπάρχει εύρημα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Το πότε θα γίνει εξαρτάται από:

• το είδος του ευρήματος
• τον βαθμό στένωσης
• τα συμπτώματα
• τους παράγοντες κινδύνου
• την προηγούμενη εξέλιξη
• τη συνολική κατάσταση του ασθενούς

Δεν πρέπει ο ασθενής να αποφασίζει μόνος του κάθε πότε χρειάζεται επανάληψη.

Η παρακολούθηση πρέπει να βασίζεται στην ιατρική εκτίμηση.

Αν δεν υπάρχει σύμπτωμα και δεν υπάρχει εύρημα που χρειάζεται παρακολούθηση, η επανάληψη χωρίς λόγο μπορεί να μην προσφέρει ουσιαστικό όφελος.

Τι σημαίνει “εύρημα” στις καρωτίδες;

Ένα εύρημα στον υπέρηχο καρωτίδων μπορεί να είναι ήπιο, μέτριο ή πιο σημαντικό.

Μπορεί να αφορά:

• αθηρωματική πλάκα
• ήπια στένωση
• μεγαλύτερη στένωση
• αλλαγές στη ροή του αίματος

Το εύρημα δεν πρέπει να προκαλεί πανικό.

Ο γιατρός θα το αξιολογήσει μαζί με:

• τα συμπτώματα
• το ιστορικό
• την ηλικία
• την πίεση
• τη χοληστερόλη
• το σάκχαρο
• το κάπνισμα
• τα φάρμακα
• προηγούμενες εξετάσεις

Η απόφαση μπορεί να είναι απλή παρακολούθηση, ρύθμιση παραγόντων κινδύνου, φαρμακευτική αγωγή ή περαιτέρω διερεύνηση.

Δεν σημαίνει ότι κάθε εύρημα οδηγεί σε επέμβαση.

Πώς να μειώσετε πρακτικά τον κίνδυνο στην καθημερινότητα

Η καθημερινότητα παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη.

Όμως οι οδηγίες πρέπει να είναι ρεαλιστικές.

Ένας ασθενής που προσπαθεί να αλλάξει τα πάντα σε μία εβδομάδα συχνά κουράζεται και σταματά.

Πιο πρακτικό είναι να ξεκινήσει με λίγα, σταθερά βήματα.

Μετρήστε σωστά την πίεση

Αν ο γιατρός σας ζητήσει μετρήσεις στο σπίτι, κρατήστε αρχείο.

Μην μετράτε συνεχώς από άγχος.

Ακολουθήστε το πρόγραμμα που σας δόθηκε.

Κάντε τακτικά τις εξετάσεις που συστήθηκαν

Αν ο γιατρός ζήτησε επανέλεγχο χοληστερόλης, σακχάρου ή άλλων δεικτών, μην τον αναβάλλετε για μήνες χωρίς λόγο.

Κινηθείτε περισσότερο με ασφάλεια

Αν δεν έχετε αντένδειξη, το περπάτημα μπορεί να είναι απλή αρχή.

Αν έχετε καρδιολογικά συμπτώματα, ζητήστε πρώτα ιατρική καθοδήγηση.

Μειώστε το κάπνισμα με στόχο τη διακοπή

Αν δεν μπορείτε να το κόψετε μόνοι σας, ζητήστε βοήθεια.

Η διακοπή είναι δύσκολη, αλλά πολύ σημαντική.

Προσέξτε το αλάτι και τα επεξεργασμένα τρόφιμα

Η μείωση υπερβολικού αλατιού μπορεί να βοηθήσει ιδιαίτερα σε άτομα με υψηλή πίεση.

Μην αγνοείτε νέα συμπτώματα

Νέα ζάλη, μούδιασμα, αδυναμία, θολή όραση, δυσκολία στην ομιλία, πόνος στο στήθος ή δύσπνοια χρειάζονται αξιολόγηση.

Αν είναι ξαφνικά ή σοβαρά, χρειάζονται επείγουσα αξιολόγηση.

Τι να ρωτήσετε στο ραντεβού

Ο ασθενής έχει δικαίωμα να καταλάβει τι συμβαίνει.

Μπορείτε να ρωτήσετε τον γιατρό:

• Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες κινδύνου μου;
• Χρειάζομαι καρδιολογική αξιολόγηση;
• Χρειάζομαι νευρολογική αξιολόγηση;
• Χρειάζομαι υπέρηχο καρωτίδων ή όχι;
• Τι δείχνουν οι εξετάσεις μου;
• Πρέπει να παρακολουθώ την πίεση στο σπίτι;
• Πότε πρέπει να επαναλάβω εξετάσεις;
• Ποια συμπτώματα πρέπει να με οδηγήσουν άμεσα στα επείγοντα;
• Τι αλλαγές τρόπου ζωής είναι πιο σημαντικές για μένα;
• Υπάρχει ανάγκη για λογοθεραπευτική αξιολόγηση;

Οι ερωτήσεις βοηθούν τον ασθενή να συμμετέχει πιο ενεργά στη φροντίδα του.

Η πρόληψη γίνεται καλύτερη όταν ο ασθενής καταλαβαίνει το πλάνο.

Πότε να μην περιμένετε το προγραμματισμένο ραντεβού

Υπάρχουν καταστάσεις όπου δεν πρέπει να περιμένετε.

Απευθυνθείτε άμεσα σε υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων αν υπάρχει:

• ξαφνική αδυναμία στη μία πλευρά
• ξαφνικό μούδιασμα στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι
• ξαφνική δυσκολία στην ομιλία
• ξαφνική σύγχυση
• ξαφνική απώλεια όρασης
• ξαφνική έντονη αστάθεια
• ξαφνικός πολύ έντονος πονοκέφαλος
• πόνος στο στήθος
• δύσπνοια με έντονη αδυναμία
• λιποθυμία
• συμπτώματα που μοιάζουν με εγκεφαλικό, ακόμη και αν περάσουν

Αυτά τα συμπτώματα χρειάζονται άμεση αξιολόγηση. [5], [7]

Η πρόληψη είναι σημαντική.

Όμως όταν υπάρχει πιθανό επείγον σύμπτωμα, προτεραιότητα έχει η άμεση ασφάλεια του ασθενούς.

Πώς συνδέονται όλα αυτά με τις υπηρεσίες του ΔΙΚΤΑΙΟΝ

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη μπορεί να οργανωθεί με βάση τις πραγματικές ανάγκες του ασθενούς.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστεί:

• Γενική Ιατρική / Παθολογία για αρχική συνολική αξιολόγηση
• Καρδιολογία για καρδιαγγειακούς παράγοντες και συμπτώματα
• Νευρολογία για νευρολογικά συμπτώματα
• Παιδονευρολογία για παιδιά και εφήβους με νευρολογικές ανησυχίες
• Λογοθεραπεία μετά από νευρολογικό επεισόδιο, όταν υπάρχουν δυσκολίες ομιλίας ή κατάποσης
• Διαγνωστικές υπηρεσίες για εξετάσεις που ζητά ο γιατρός
• Υπέρηχος καρωτίδων όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη

Ο στόχος δεν είναι να γίνουν πολλές εξετάσεις.

Ο στόχος είναι να γίνουν οι σωστές εξετάσεις, στον σωστό χρόνο, για τον σωστό λόγο.

Αν δεν είστε σίγουροι από πού να ξεκινήσετε, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ για καθοδήγηση.

Η πρόληψη ως συνεχής διαδικασία

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη δεν είναι ένα μεμονωμένο ραντεβού.

Είναι μια συνεχής διαδικασία.

Ξεκινά με αξιολόγηση.

Συνεχίζεται με παρακολούθηση.

Προσαρμόζεται όταν αλλάζουν τα συμπτώματα, οι εξετάσεις, η ηλικία, τα φάρμακα ή ο τρόπος ζωής.

Για πολλούς ασθενείς, το πιο σημαντικό βήμα είναι να ξεκινήσουν.

• Να μετρήσουν σωστά την πίεση.
• Να ελέγξουν τη χοληστερόλη και το σάκχαρο.
• Να μιλήσουν για συμπτώματα που τους ανησυχούν.
• Να μην αγνοήσουν παροδικά νευρολογικά επεισόδια.
• Να ζητήσουν ιατρική καθοδήγηση πριν κάνουν εξετάσεις χωρίς λόγο.

Η πρόληψη χρειάζεται ηρεμία, συνέπεια και σωστή ιατρική καθοδήγηση.

Πρακτική ανακεφαλαίωση: τι πρέπει να θυμάται ο ασθενής

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη δεν είναι μια μεμονωμένη εξέταση.

Είναι μια συνολική ιατρική προσέγγιση που βοηθά να αξιολογηθούν οι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την καρδιά, τα αγγεία και τον εγκέφαλο.

Οι πιο σημαντικοί παράγοντες που χρειάζονται προσοχή είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση, η αυξημένη χοληστερόλη, ο διαβήτης, το κάπνισμα, το αυξημένο βάρος, η καθιστική ζωή, η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό. [1], [2], [3]

Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με έναν παράγοντα κινδύνου θα παρουσιάσει καρδιακό ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται σωστή αξιολόγηση, παρακολούθηση και καθοδήγηση.

Η πρόληψη είναι πιο χρήσιμη όταν γίνεται εξατομικευμένα.

Ο γιατρός πρέπει να βλέπει τον ασθενή συνολικά: συμπτώματα, ιστορικό, φάρμακα, εξετάσεις, οικογένεια, τρόπο ζωής και καθημερινές δυσκολίες.

Ποιο είναι το πιο σημαντικό μήνυμα;

Το πιο σημαντικό μήνυμα είναι απλό:

Μην αγνοείτε ξαφνικά νευρολογικά ή καρδιολογικά συμπτώματα.

Αν εμφανιστεί ξαφνική αδυναμία, μούδιασμα στη μία πλευρά, δυσκολία στην ομιλία, διαταραχή όρασης, έντονη αστάθεια, πολύ δυνατός πονοκέφαλος, πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή λιποθυμία, ο ασθενής πρέπει να απευθυνθεί άμεσα στις υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων. [4], [5]

Δεν πρέπει να περιμένει να δει αν θα περάσει.

Δεν πρέπει να προγραμματίσει απλώς ένα ραντεβού για αργότερα.

Δεν πρέπει να οδηγήσει μόνος του αν υπάρχει πιθανό εγκεφαλικό ή σοβαρό καρδιολογικό σύμπτωμα.

Η άμεση αξιολόγηση είναι το ασφαλέστερο βήμα.

Αν τα συμπτώματα περάσουν, πρέπει να ανησυχήσω;

Αν τα συμπτώματα μοιάζουν με εγκεφαλικό και περάσουν, δεν πρέπει να αγνοηθούν.

Ένα παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως μούδιασμα, αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, διαταραχή όρασης ή αστάθεια που υποχωρούν. Παρόλο που τα συμπτώματα περνούν, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. [5]

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν τα συμπτώματα:

• εμφανίστηκαν ξαφνικά
• επηρέασαν τη μία πλευρά του σώματος
• επηρέασαν την ομιλία
• επηρέασαν την όραση
• συνοδεύτηκαν από αστάθεια ή σύγχυση
• κράτησαν λίγα λεπτά και μετά πέρασαν
• έχουν συμβεί ξανά

Το ότι ο ασθενής αισθάνεται καλά μετά δεν αρκεί για να αποκλειστεί κάτι σημαντικό.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνει από γιατρό.

Πώς μπαίνει ο υπέρηχος καρωτίδων στο πλάνο;

Ο υπέρηχος καρωτίδων είναι χρήσιμη εξέταση όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.

Οι καρωτίδες είναι αγγεία στον λαιμό που μεταφέρουν αίμα προς τον εγκέφαλο.

Ο υπέρηχος μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση της ροής του αίματος, της παρουσίας αθηρωματικής πλάκας ή πιθανής στένωσης. [6]

Όμως δεν είναι εξέταση που χρειάζονται όλοι.

Δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως γενικός προληπτικός έλεγχος για κάθε ασυμπτωματικό άτομο.

Σε ασυμπτωματικούς ενήλικες, ο γενικός έλεγχος για στένωση καρωτίδων δεν συστήνεται ως μαζικό screening στον γενικό πληθυσμό. [7]

Αυτό δεν μειώνει την αξία της εξέτασης.

Σημαίνει ότι η εξέταση πρέπει να γίνεται για τον σωστό λόγο.

Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζεται υπέρηχος καρωτίδων, με βάση:

• συμπτώματα
• ιστορικό εγκεφαλικού ή παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου
• καρδιοαγγειακούς παράγοντες κινδύνου
• προηγούμενα ευρήματα
• κλινική εξέταση
• συνολικό προφίλ κινδύνου
• οδηγίες άλλου γιατρού

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να υποστηρίξουμε τη διενέργεια υπερήχου καρωτίδων όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη, στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης αξιολόγησης.

Πότε χρειάζεται καρδιολογική αξιολόγηση;

Η καρδιολογική αξιολόγηση μπορεί να είναι σημαντική όταν υπάρχουν συμπτώματα ή παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την καρδιά και τα αγγεία.

Μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει:

• πόνος ή πίεση στο στήθος
• δύσπνοια
• ταχυκαρδία
• αίσθημα ακανόνιστων παλμών
• λιποθυμικό επεισόδιο
• υψηλή πίεση
• αυξημένη χοληστερόλη
• διαβήτης
• κάπνισμα
• οικογενειακό ιστορικό καρδιακού επεισοδίου
• προηγούμενο καρδιακό ή αγγειακό πρόβλημα

Η καρδιολογική αξιολόγηση δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα σοβαρό πρόβλημα.

Σημαίνει ότι χρειάζεται να κατανοηθεί καλύτερα η λειτουργία της καρδιάς και ο καρδιοαγγειακός κίνδυνος.

Ο καρδιολόγος θα κρίνει αν χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις ή παρακολούθηση.

Πότε χρειάζεται νευρολογική αξιολόγηση;

Η νευρολογική αξιολόγηση μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν συμπτώματα που επηρεάζουν την κίνηση, την ισορροπία, την ομιλία, την όραση, την αισθητικότητα ή τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει:

• ζάλη που επιμένει ή επανέρχεται
• αστάθεια
• μούδιασμα
• αδυναμία
• διαταραχή ομιλίας
• δυσκολία στην κατανόηση
• διαταραχή όρασης
• επεισόδια σύγχυσης
• πονοκέφαλος με νέα ή ανησυχητικά χαρακτηριστικά
• συμπτώματα που εμφανίζονται ξαφνικά και μετά υποχωρούν

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά ή μοιάζουν με εγκεφαλικό, η αξιολόγηση πρέπει να είναι επείγουσα. [4], [5]

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να σας καθοδηγήσουμε προς νευρολογική αξιολόγηση όταν τα συμπτώματα και το ιστορικό το απαιτούν.

Πότε χρειάζεται λογοθεραπευτική αξιολόγηση;

Η λογοθεραπεία έχει ρόλο κυρίως όταν υπάρχει δυσκολία στην ομιλία, στην επικοινωνία, στη φωνή ή στην κατάποση.

Μετά από εγκεφαλικό ή άλλο νευρολογικό επεισόδιο, ορισμένοι ασθενείς μπορεί να δυσκολεύονται:

• να μιλήσουν καθαρά
• να βρουν λέξεις
• να κατανοήσουν λόγο
• να οργανώσουν την επικοινωνία τους
• να αρθρώσουν σωστά
• να καταπιούν με ασφάλεια

Η λογοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό αυτών των δυσκολιών και στον σχεδιασμό κατάλληλης παρέμβασης. [8]

Η δυσκολία στην κατάποση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί μπορεί να επηρεάσει τη σίτιση, την ενυδάτωση και την ασφάλεια του ασθενούς.

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ, μπορούμε να σας καθοδηγήσουμε προς λογοθεραπευτική αξιολόγηση όταν υπάρχουν τέτοιες δυσκολίες μετά από νευρολογικό επεισόδιο ή όταν το συστήσει ο γιατρός.

Πώς βοηθά το ΔΙΚΤΑΙΟΝ στην καρδιοεγκεφαλική πρόληψη;

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο, στον Στρόβολο Λευκωσίας, μπορούμε να βοηθήσουμε τον ασθενή να οργανώσει την αξιολόγηση με πρακτικό και ήρεμο τρόπο.

Η φροντίδα μπορεί να περιλαμβάνει:

• αρχική ιατρική καθοδήγηση
• καρδιολογική αξιολόγηση
• νευρολογική αξιολόγηση
• διαγνωστικές εξετάσεις
• υπερηχογραφικό έλεγχο
• υπέρηχο καρωτίδων όπου υπάρχει ένδειξη
• λογοθεραπευτική αξιολόγηση μετά από νευρολογικό επεισόδιο, όταν υπάρχουν δυσκολίες ομιλίας ή κατάποσης
• καθοδήγηση για τα επόμενα βήματα

Η προσέγγισή μας είναι να βοηθήσουμε τον ασθενή να καταλάβει τι χρειάζεται και τι όχι.

Δεν προτείνουμε την ίδια διαδρομή για όλους.

Η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται στα συμπτώματα, στο ιστορικό και στην ιατρική κρίση.

Πότε να επικοινωνήσετε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ;

Μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ αν:

• έχετε υψηλή πίεση, χοληστερόλη ή σάκχαρο
• έχετε οικογενειακό ιστορικό καρδιακού ή εγκεφαλικού επεισοδίου
• είστε άνω των 50 ετών και θέλετε οργανωμένη αξιολόγηση κινδύνου
• έχετε ζάλη, αστάθεια, μούδιασμα ή αδυναμία που σας ανησυχεί
• έχετε συμπτώματα που επανέρχονται
• σας έχει ζητηθεί υπέρηχος καρωτίδων
• έχετε περάσει παροδικό ισχαιμικό ή εγκεφαλικό επεισόδιο
• χρειάζεστε λογοθεραπευτική αξιολόγηση μετά από νευρολογικό επεισόδιο
• δεν ξέρετε αν πρέπει να ξεκινήσετε από καρδιολόγο, νευρολόγο ή άλλο γιατρό

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά ή επείγοντα, δεν πρέπει να περιμένετε ραντεβού.

Πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα στις υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων.

Συνοψίζοντας

Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη είναι μια ουσιαστική μορφή φροντίδας για την καρδιά, τα αγγεία και τον εγκέφαλο.

Δεν βασίζεται στον φόβο.

Δεν βασίζεται σε περιττές εξετάσεις.

Βασίζεται στη σωστή ενημέρωση, στην αξιολόγηση κινδύνου, στην αναγνώριση συμπτωμάτων και στην ιατρική καθοδήγηση.

Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει τους βασικούς παράγοντες κινδύνου: πίεση, χοληστερόλη, σάκχαρο, κάπνισμα, βάρος, καθιστική ζωή, ηλικία και οικογενειακό ιστορικό. [1], [2], [3]

Πρέπει επίσης να γνωρίζει ποια συμπτώματα είναι επείγοντα.

Ξαφνική δυσκολία στην ομιλία, μούδιασμα, αδυναμία, διαταραχή όρασης, έντονη αστάθεια, πόνος στο στήθος ή δύσπνοια δεν πρέπει να αγνοούνται. [4], [5]

Ο υπέρηχος καρωτίδων μπορεί να είναι χρήσιμος, αλλά όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.

Η λογοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει μετά από νευρολογικό επεισόδιο, όταν υπάρχουν δυσκολίες στην ομιλία, στην επικοινωνία ή στην κατάποση. [8]

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο, μπορούμε να σας βοηθήσουμε να οργανώσετε την κατάλληλη αξιολόγηση, με βάση τα συμπτώματα, το ιστορικό και τις ανάγκες σας.

Αν έχετε παράγοντες κινδύνου ή συμπτώματα που σας ανησυχούν, επικοινωνήστε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ για καθοδήγηση και ραντεβού.

Αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά, σοβαρά ή επείγοντα, απευθυνθείτε άμεσα στις υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων.

Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη;
Η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη είναι η αξιολόγηση παραγόντων που μπορεί να επηρεάσουν την καρδιά, τα αγγεία και τον εγκέφαλο.
Περιλαμβάνει στοιχεία όπως πίεση, χοληστερόλη, σάκχαρο, κάπνισμα, βάρος, οικογενειακό ιστορικό, συμπτώματα και, όπου χρειάζεται, ιατρικές ή διαγνωστικές εξετάσεις. [1], [2], [3]

---

Είναι η καρδιοεγκεφαλική πρόληψη μια συγκεκριμένη εξέταση;
Όχι.
Δεν είναι μία εξέταση.
Είναι μια συνολική ιατρική αξιολόγηση.
Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος, καρδιολογική αξιολόγηση, νευρολογική αξιολόγηση, υπέρηχος καρωτίδων ή άλλη εξέταση.

---

Χρειάζονται όλοι υπέρηχο καρωτίδων;
Όχι.
Ο υπέρηχος καρωτίδων δεν χρειάζεται σε όλους.
Σε ασυμπτωματικούς ενήλικες, ο γενικός έλεγχος για στένωση καρωτίδων δεν συστήνεται ως μαζικό screening στον γενικό πληθυσμό. [7]
Ο γιατρός θα αποφασίσει αν υπάρχει ένδειξη.

---

Τι δείχνει ο υπέρηχος καρωτίδων;
Ο υπέρηχος καρωτίδων μπορεί να δείξει τη ροή του αίματος στις καρωτίδες, πιθανή στένωση και αθηρωματική πλάκα.
Οι καρωτίδες είναι αγγεία στον λαιμό που μεταφέρουν αίμα προς τον εγκέφαλο. [6]

---

Πότε πρέπει να πάω άμεσα στα επείγοντα;
Πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα στις υπηρεσίες επειγόντων ή σε Τμήμα Επειγόντων αν εμφανιστεί ξαφνικά:

• αδυναμία στη μία πλευρά
• μούδιασμα στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι
• δυσκολία στην ομιλία
• δυσκολία στην κατανόηση
• διαταραχή όρασης
• έντονη αστάθεια
• πολύ δυνατός πονοκέφαλος
• πόνος στο στήθος
• δύσπνοια
• λιποθυμία

Αυτά τα συμπτώματα χρειάζονται άμεση αξιολόγηση. [4]

---

Αν τα συμπτώματα περάσουν, χρειάζεται αξιολόγηση;
Ναι, αν τα συμπτώματα μοιάζουν με εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο.
Παροδικά συμπτώματα όπως μούδιασμα, αδυναμία, διαταραχή ομιλίας, θολή όραση ή αστάθεια μπορεί να χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση, ακόμη και αν υποχωρήσουν. [5]

---

Ποια συμπτώματα μπορεί να χρειάζονται νευρολογική αξιολόγηση;
Νευρολογική αξιολόγηση μπορεί να χρειαστεί σε ζάλη, αστάθεια, μούδιασμα, αδυναμία, διαταραχές ομιλίας, διαταραχές όρασης, επεισόδια σύγχυσης ή πονοκέφαλο με νέα ή ανησυχητικά χαρακτηριστικά.
Αν τα συμπτώματα εμφανιστούν ξαφνικά, χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση.

---

Πότε χρειάζεται καρδιολογική αξιολόγηση;
Καρδιολογική αξιολόγηση μπορεί να χρειαστεί σε πόνο ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια, ταχυκαρδίες, ακανόνιστους παλμούς, λιποθυμικά επεισόδια, υψηλή πίεση, αυξημένη χοληστερόλη, διαβήτη ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακού επεισοδίου.

---

Μπορεί η υψηλή πίεση να επηρεάσει τον εγκέφαλο;
Ναι.
Η υψηλή πίεση μπορεί να επιβαρύνει τα αγγεία και συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό και εγκεφαλικό κίνδυνο. [1], [2]
Γι’ αυτό η σωστή μέτρηση, παρακολούθηση και ρύθμιση της πίεσης είναι σημαντική.

---

Η χοληστερόλη προκαλεί πάντα συμπτώματα;
Όχι.
Η αυξημένη χοληστερόλη συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα.
Μπορεί όμως να συμβάλει στην αθηροσκλήρωση και στην αγγειακή επιβάρυνση. [1], [3]
Η αξιολόγηση γίνεται με εξετάσεις αίματος και ιατρική ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

---

Πώς σχετίζεται ο διαβήτης με την καρδιά και τον εγκέφαλο;
Ο διαβήτης μπορεί να επηρεάσει τα αγγεία και να αυξήσει τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν πίεση, χοληστερόλη, κάπνισμα ή αυξημένο βάρος. [1], [2]
Η πρόληψη σε άτομα με διαβήτη πρέπει να είναι συνολική και όχι μόνο να αφορά το σάκχαρο.

---

Βοηθά η λογοθεραπεία μετά από εγκεφαλικό;
Μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχουν δυσκολίες στην ομιλία, στην επικοινωνία ή στην κατάποση μετά από εγκεφαλικό ή άλλο νευρολογικό επεισόδιο.
Η λογοθεραπευτική αξιολόγηση βοηθά στον εντοπισμό των δυσκολιών και στον σχεδιασμό κατάλληλης παρέμβασης. [8]

---

Από ποια ειδικότητα πρέπει να ξεκινήσω;
Εξαρτάται από τα συμπτώματα και το ιστορικό.
Μπορεί να χρειάζεται Γενική Ιατρική / Παθολογία, Καρδιολογία, Νευρολογία, Παιδονευρολογία ή Λογοθεραπεία.
Αν δεν είστε σίγουροι, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ΔΙΚΤΑΙΟΝ για καθοδήγηση.

Διαβάστε επίσης

• Καρδιοεγκεφαλική Πρόληψη στη Λευκωσία
• Υπέρηχος Καρωτίδων: Πότε χρειάζεται και τι δείχνει;
• Συμπτώματα εγκεφαλικού που δεν πρέπει να αγνοήσετε
• Παροδικό Ισχαιμικό Επεισόδιο: Γιατί χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;
• Ζάλη, αστάθεια ή μούδιασμα: Πότε χρειάζεται νευρολογική αξιολόγηση;
• Δυσκολία στην ομιλία ή στην κατάποση μετά από εγκεφαλικό: Ο ρόλος της λογοθεραπείας