Πανοραμική Δοντιών | 3D CBCT | Κεφαλομετρική Ακτινογραφία

Οδοντιατρική Ακτινολογία στη Λευκωσία | Πανοραμική, 3D CBCT & Κεφαλομετρική

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο στον Στρόβολο λειτουργεί οργανωμένο Τμήμα Οδοντιατρικής Ακτινολογίας, όπου πραγματοποιούνται Πανοραμική Δοντιών, 3D CBCT και Κεφαλομετρική Ακτινογραφία, καθώς και εξειδικευμένη απεικόνιση Κροταφογναθικών Αρθρώσεων.

Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται με το Planmeca ProMax 3D Plus, ένα ολοκληρωμένο σύστημα οδοντιατρικής και γναθοπροσωπικής απεικόνισης που υποστηρίζει 2D πανοραμικές, κεφαλομετρικές και τρισδιάστατες CBCT λήψεις.

Η επιλογή της κατάλληλης εξέτασης εξαρτάται από το κλινικό ερώτημα. Μία Πανοραμική Ακτινογραφία μπορεί να είναι επαρκής όταν απαιτείται συνολική δισδιάστατη εικόνα των δοντιών και των γνάθων, ενώ η 3D CBCT χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται λεπτομερέστερη τρισδιάστατη αξιολόγηση.

Στόχος είναι να λαμβάνεται η απαραίτητη διαγνωστική πληροφορία με το κατάλληλο πρωτόκολλο και χωρίς περιττή έκθεση σε ακτινοβολία.

Τι Είναι η Οδοντιατρική Ακτινολογία;

Η Οδοντιατρική Ακτινολογία περιλαμβάνει εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις των δοντιών, των γνάθων και της γναθοπροσωπικής περιοχής.

Ανάλογα με την ένδειξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

• Πανοραμική Δοντιών,
• Κεφαλομετρική Ακτινογραφία,
• Κροταφογναθική απεικόνιση,
• 3D CBCT,
• στοχευμένη τρισδιάστατη απεικόνιση συγκεκριμένου δοντιού ή περιοχής.

Η Πανοραμική και η Κεφαλομετρική αποτελούν δισδιάστατες εξετάσεις, ενώ η Αξονική Τομογραφία Κωνικής Δέσμης δημιουργεί τρισδιάστατο dataset της επιλεγμένης ανατομικής περιοχής.

Η σωστή Οδοντιατρική Ακτινολογία επομένως δεν σημαίνει ότι χρησιμοποιείται πάντα η πιο σύνθετη τεχνολογία, αλλά ότι επιλέγεται η εξέταση που μπορεί να απαντήσει επαρκώς στο συγκεκριμένο ερώτημα.

Πανοραμική Δοντιών

Η Πανοραμική Δοντιών είναι μία από τις συχνότερες εξωστοματικές οδοντιατρικές ακτινογραφίες.

Δημιουργεί μία ευρεία δισδιάστατη εικόνα στην οποία απεικονίζονται:

• τα δόντια,
• η άνω γνάθος,
• η κάτω γνάθος,
• τμήματα των Κροταφογναθικών Αρθρώσεων,
• επιλεγμένες γειτονικές οστικές δομές.

Η εξέταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διαφορετικές οδοντιατρικές και ορθοδοντικές ενδείξεις, όπως:

• γενική αξιολόγηση της οδοντοφυΐας,
• φρονιμίτες,
• έγκλειστα ή ημιέγκλειστα δόντια,
• αξιολόγηση ανάπτυξης δοντιών,
• ορθοδοντικό σχεδιασμό,
• προεγχειρητικό έλεγχο,
• επιλεγμένες οστικές αλλοιώσεις,
• συνολική αξιολόγηση των γνάθων.

Το σημαντικό πλεονέκτημά της είναι ότι προσφέρει στον Οδοντίατρο μία συνολική εικόνα του οδοντογναθικού συστήματος σε μία εξέταση.

Πανοραμική Ακτινογραφία – Πότε Χρησιμοποιείται;

Η Πανοραμική Ακτινογραφία χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται συνολική δισδιάστατη απεικόνιση των δοντιών και των γνάθων.

Μπορεί να αποτελεί κατάλληλη αρχική εξέταση πριν αποφασιστεί εάν χρειάζεται:

• στοχευμένη ενδοστοματική ακτινογραφία,
• Κεφαλομετρική Ακτινογραφία,
• ή πιο εξειδικευμένη τρισδιάστατη εξέταση.

Η Πανοραμική Ακτινογραφία δεν αποτελεί όμως την καλύτερη εξέταση για κάθε οδοντιατρικό πρόβλημα.

Για παράδειγμα, μικρές τερηδονικές βλάβες ή πολύ λεπτομερή αξιολόγηση συγκεκριμένου δοντιού μπορεί να απαιτούν άλλες στοχευμένες ακτινογραφικές λήψεις.

Αντίστοιχα, όταν απαιτείται ακριβής τρισδιάστατη σχέση μεταξύ ενός δοντιού και σημαντικών ανατομικών δομών, μπορεί να χρειαστεί CBCT.

Πανοραμική Δοντιών για Φρονιμίτες

Η πανοραμική εξέταση αποτελεί συχνή αρχική επιλογή για την αξιολόγηση των τρίτων γομφίων – των φρονιμιτών.

Μπορεί να δείξει:

• εάν ο φρονιμίτης έχει ανατείλει,
• εάν είναι έγκλειστος ή ημιέγκλειστος,
• τη γενική κατεύθυνσή του,
• τη σχέση του με το διπλανό δόντι,
• τη γενική σχέση του με τις οστικές δομές της περιοχής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις κάτω φρονιμίτη μπορεί να απαιτείται λεπτομερέστερη τρισδιάστατη απεικόνιση της σχέσης του με τον κάτω φατνιακό πόρο.

Σε αυτή την περίπτωση ο παραπέμπων Οδοντίατρος ή Γναθοχειρουργός μπορεί να ζητήσει 3D CBCT.

Δεν απαιτείται CBCT για κάθε φρονιμίτη.

Τι Είναι η 3D CBCT;

Η 3D CBCT – Cone Beam Computed Tomography είναι εξειδικευμένη τεχνική τρισδιάστατης απεικόνισης της οδοντιατρικής και γναθοπροσωπικής περιοχής.

Κατά τη λήψη, η μονάδα απεικόνισης περιστρέφεται γύρω από την περιοχή ενδιαφέροντος και συλλέγει δεδομένα τα οποία ανασυντίθενται ψηφιακά σε τρισδιάστατες εικόνες.

Σε αντίθεση με μία δισδιάστατη Πανοραμική, η CBCT επιτρέπει στον επαγγελματία υγείας να εξετάσει την ανατομία:

• σε πολλαπλά επίπεδα,
• σε εγκάρσιες τομές,
• σε διαφορετικές ανασυνθέσεις,
• και σε τρισδιάστατη απεικόνιση.

Πανοραμική Ακτινογραφία ή 3D CBCT;

Οι δύο εξετάσεις δεν είναι ίδιες και η μία δεν είναι γενικά «καλύτερη» από την άλλη.

Η πανοραμική παρέχει συνολική δισδιάστατη απεικόνιση των δοντιών και των γνάθων, ενώ η CBCT χρησιμοποιείται όταν απαιτείται τρισδιάστατη χωρική πληροφορία.

Με απλά λόγια:

• Πανοραμική → συνολική 2D επισκόπηση
• CBCT → στοχευμένη 3D αξιολόγηση όταν η τρίτη διάσταση είναι κλινικά απαραίτητη.

Επομένως, η CBCT δεν πρέπει να περιγράφεται απλώς ως «3D Πανοραμική». Πρόκειται για διαφορετική τεχνική με διαφορετικές ενδείξεις.

Κεφαλομετρική Ακτινογραφία

Η Κεφαλομετρική Ακτινογραφία χρησιμοποιείται κυρίως στον ορθοδοντικό και κρανιοπροσωπικό σχεδιασμό.

Η κλασική πλάγια κεφαλομετρική λήψη επιτρέπει την αξιολόγηση των σχέσεων μεταξύ:

• κρανίου,
• άνω γνάθου,
• κάτω γνάθου,
• δοντιών,
• προσωπικού σκελετού.

Ο Ορθοδοντικός μπορεί να χρησιμοποιήσει τις εικόνες για κεφαλομετρικές μετρήσεις και για την αξιολόγηση των σκελετικών και οδοντικών σχέσεων πριν από τον σχεδιασμό της θεραπείας.

Κεφαλομετρική Ακτινογραφία & Ορθοδοντικός Σχεδιασμός

Η κεφαλομετρική εξέταση αποτελεί ένα από τα απεικονιστικά εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της συνολικής ορθοδοντικής αξιολόγησης.

Σε συνδυασμό με:

• την κλινική εξέταση,
• την Πανοραμική,
• φωτογραφίες,
• οδοντικά μοντέλα ή ψηφιακά δεδομένα,

μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση:

• της σχέσης άνω και κάτω γνάθου,
• της θέσης των δοντιών,
• της σκελετικής ανάπτυξης,
• του κρανιοπροσωπικού προφίλ,
• της εξέλιξης της θεραπείας όταν χρειάζεται επανεκτίμηση.

Η εξέταση δεν αποτελεί από μόνη της ορθοδοντική διάγνωση, αλλά μέρος της συνολικής κλινικής και απεικονιστικής αξιολόγησης.

Πανοραμική Δοντιών & Κεφαλομετρική στην Ορθοδοντική

Η Πανοραμική Δοντιών και η Κεφαλομετρική χρησιμοποιούνται συχνά για διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς σκοπούς.

Η Πανοραμική επιτρέπει συνολική αξιολόγηση της οδοντοφυΐας και των γνάθων.

Η Κεφαλομετρική επικεντρώνεται περισσότερο στις σχέσεις μεταξύ δοντιών, γνάθων και κρανιοπροσωπικού σκελετού.

Η ανάγκη για μία ή και τις δύο εξετάσεις καθορίζεται από τον Ορθοδοντικό.

Απεικόνιση Κροταφογναθικών Αρθρώσεων (ΚΓΔ | TMJ)

Το Τμήμα Οδοντιατρικής Ακτινολογίας του ΔΙΚΤΑΙΟΝ παρέχει επίσης δυνατότητα απεικόνισης των Κροταφογναθικών Αρθρώσεων, σύμφωνα με το συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα. Η υπηρεσία αυτή περιλαμβάνεται ήδη στο διαθέσιμο φάσμα εξετάσεων του Κέντρου.

Οι 2D λήψεις και η CBCT μπορούν να δώσουν πληροφορίες κυρίως για τις οστικές δομές της άρθρωσης.

Δεν πρέπει όμως να θεωρούνται κατάλληλες για λεπτομερή αξιολόγηση του αρθρικού δίσκου ή άλλων μαλακών ιστών.

Όταν το βασικό κλινικό ερώτημα αφορά τις μαλακές δομές της ΚΓΔ, μπορεί να απαιτείται MRI.

Planmeca ProMax 3D Plus

Στο ΔΙΚΤΑΙΟΝ χρησιμοποιείται το Planmeca ProMax 3D Plus, σύστημα που ενσωματώνει:

• Πανοραμική απεικόνιση,
• Κεφαλομετρική απεικόνιση,
• 3D CBCT,
• διαφορετικά Field of View,
• εξειδικευμένα dental protocols,
• δυνατότητα Child Mode,
• Planmeca Romexis imaging software.

Η ίδια πλατφόρμα επομένως υποστηρίζει τόσο 2D όσο και 3D οδοντιατρική και γναθοπροσωπική απεικόνιση, ανάλογα με το διαγνωστικό ερώτημα.

Το μέγιστο single-scan volume του συστήματος είναι Ø20 × 10 cm, ενώ διαθέτει και μικρότερα volumes για πιο στοχευμένες εξετάσεις.

Αυτό επιτρέπει την επιλογή πεδίου απεικόνισης σύμφωνα με την περιοχή που πραγματικά χρειάζεται να εξεταστεί.

Planmeca Ultra Low Dose™

Το Planmeca ProMax 3D Plus διαθέτει το Planmeca Ultra Low Dose™ protocol, το οποίο έχει σχεδιαστεί για εφαρμογές όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί χαμηλότερη έκθεση χωρίς να χάνεται η απαιτούμενη διαγνωστική πληροφορία.

Η επιλογή Ultra Low Dose δεν σημαίνει ότι κάθε εξέταση μπορεί να πραγματοποιείται με το ίδιο protocol.

Η απαιτούμενη ποιότητα εικόνας, η περιοχή ενδιαφέροντος, το Field of View και το συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα επηρεάζουν την επιλογή των παραμέτρων.

Η Planmeca αναφέρει ότι το Ultra Low Dose αποτελεί standard feature των 3D μονάδων της και σε κατάλληλες εφαρμογές μπορεί να επιτύχει ιδιαίτερα χαμηλή έκθεση.

Ακτινοβολία & Ασφάλεια

Οι 2D και 3D οδοντιατρικές ακτινογραφικές εξετάσεις χρησιμοποιούν ιονίζουσα ακτινοβολία.

Για αυτό κάθε εξέταση πρέπει:

• να έχει συγκεκριμένη κλινική ένδειξη,
• να περιορίζεται στην ανατομική περιοχή που χρειάζεται,
• να χρησιμοποιεί κατάλληλες τεχνικές παραμέτρους,
• να αποφεύγεται όταν δεν αναμένεται να προσφέρει χρήσιμη πληροφορία.

Οι επικαιροποιημένες συστάσεις ADA/AAOMR του 2026 τονίζουν ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρόγραμμα ακτινογραφιών για όλους τους ασθενείς. Η ανάγκη για 2D ή CBCT απεικόνιση πρέπει να καθορίζεται μετά από κλινική αξιολόγηση και σύμφωνα με τις εξατομικευμένες ανάγκες του ασθενούς.

Οδοντιατρικές Ακτινογραφίες σε Παιδιά & Εφήβους

Σε παιδιά και εφήβους η ανάγκη για ακτινογραφία πρέπει επίσης να βασίζεται στη συγκεκριμένη κλινική ένδειξη.

Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί λόγο για routine ακτινογραφικό έλεγχο.

Όταν απαιτείται εξέταση, οι παράμετροι πρέπει να προσαρμόζονται:

• στην ηλικία,
• στο μέγεθος του ασθενούς,
• στην περιοχή ενδιαφέροντος,
• και στη διαγνωστική ανάγκη.

Το Planmeca ProMax 3D Plus διαθέτει μικρότερα imaging volumes και Child Mode για κατάλληλες εξετάσεις.

Εγκυμοσύνη & Οδοντιατρική Ακτινολογία

Εάν είστε ή υπάρχει πιθανότητα να είστε έγκυος, ενημερώστε το προσωπικό πριν από την εξέταση.

Η ανάγκη για ακτινογραφική εξέταση αξιολογείται ανάλογα με:

• το συγκεκριμένο πρόβλημα,
• την κλινική αναγκαιότητα,
• την περιοχή που εξετάζεται,
• και το εάν η εξέταση μπορεί ή πρέπει να μετατεθεί.

Δεν πρέπει να καθυστερεί αυθαίρετα μία απαραίτητη οδοντιατρική διερεύνηση, αλλά η απόφαση πρέπει να βασίζεται στο συγκεκριμένο κλινικό πλαίσιο.

Πώς Προετοιμάζομαι για την Εξέταση;

Για τις συγκεκριμένες οδοντιατρικές απεικονιστικές εξετάσεις συνήθως δεν απαιτείται νηστεία.

Πριν από τη λήψη μπορεί να σας ζητηθεί να αφαιρέσετε αντικείμενα από την περιοχή κεφαλής και τραχήλου, όπως:

• γυαλιά,
• σκουλαρίκια,
• αλυσίδες,
• piercings,
• αφαιρούμενες οδοντοστοιχίες,
• άλλα μεταλλικά αντικείμενα που μπορεί να δημιουργήσουν artefacts.

Είναι χρήσιμο να έχετε μαζί σας τις οδηγίες ή το παραπεμπτικό του Οδοντιάτρου ή Ιατρού, ώστε να είναι σαφές ποια περιοχή και ποιο είδος εξέτασης απαιτούνται.

Ψηφιακές Εικόνες & Planmeca Romexis

Το σύστημα Planmeca συνεργάζεται με το Planmeca Romexis, πλατφόρμα για διαχείριση και επεξεργασία 2D και 3D απεικονιστικών δεδομένων.

Το Romexis υποστηρίζει, μεταξύ άλλων:

• 3D visualization,
• multiplanar reconstructions,
• cross-sectional views,
• εργαλεία εμφυτευματολογικού σχεδιασμού,
• TMJ imaging modules,
• DICOM workflows.

Η δυνατότητα ψηφιακής διαχείρισης των εικόνων διευκολύνει τη συνεργασία με τον παραπέμποντα Οδοντίατρο ή Ιατρό.

Για Παραπέμποντες Οδοντιάτρους & Ιατρούς

Η ποιότητα της εξέτασης αρχίζει από ένα σαφές clinical question.

Για αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο η παραπομπή να προσδιορίζει:

• την ανατομική περιοχή,
• την εξέταση που ζητείται,
• το δόντι ή την περιοχή ενδιαφέροντος,
• το βασικό κλινικό ερώτημα.

Για 3D CBCT, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε εάν η εξέταση αφορά:

• συγκεκριμένο δόντι,
• ενδοδοντικό πρόβλημα,
• έγκλειστο δόντι,
• φρονιμίτη,
• εμφύτευμα,
• συγκεκριμένη γνάθο,
• Κροταφογναθική Άρθρωση,
• ή ευρύτερη γναθοπροσωπική περιοχή.

Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιλεγεί το κατάλληλο Field of View, αντί να χρησιμοποιείται μεγαλύτερο imaging volume από αυτό που απαιτείται.

Η επικοινωνία μεταξύ Τμήματος και παραπέμποντος επαγγελματία υγείας μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε εξειδικευμένες εξετάσεις.

Πότε Χρειάζεται Πανοραμική και Πότε 3D CBCT;

Η επιλογή εξαρτάται από το ερώτημα.

Εάν ο Οδοντίατρος χρειάζεται συνολική εικόνα των δοντιών και των γνάθων, μία Πανοραμική Δοντιών μπορεί να παρέχει την απαραίτητη πληροφορία.

Εάν όμως απαιτείται ακριβής τρισδιάστατη σχέση μεταξύ:

• δοντιού και νεύρου,
• εμφυτεύματος και διαθέσιμου οστού,
• εγκλείστου δοντιού και παρακείμενων ριζών,
• ή άλλων σύνθετων ανατομικών δομών,

τότε μπορεί να απαιτείται CBCT.

Η 3D CBCT δεν πρέπει να πραγματοποιείται απλώς επειδή είναι νεότερη ή πιο εντυπωσιακή τεχνολογία. Η επιλογή της πρέπει να προσφέρει πραγματική διαγνωστική ή θεραπευτική αξία.

Συχνές Ερωτήσεις